Een btw-wijziging kan in één beweging miljarden opleveren. Dat kan door het hoogste tarief van 21 procent op te trekken naar 22 procent. Of, ingrijpender, door de verlaagde tarieven van zes en twaalf procent gelijk te trekken tot een tussentarief van negen procent. Onder het tarief van zes procent vallen nu basisproducten als voeding, water, energie en geneesmiddelen. Zulke aanpassingen zouden tot de opties behoren die de regeringspartijen momenteel overwegen in de begrotingsgesprekken.
Een algemene btw-verhoging komt terecht bij iedereen die consumeert, zei ACV-voorzitter Ann Vermorgen eerder al. ‘Omdat gezinnen met een laag of gemiddeld inkomen een groter deel van hun inkomen uitgeven aan dagelijkse behoeften, voelen zij zo’n verhoging echter het sterkst.’
Btw hoeft niet omhoog om op te brengen
Nochtans hoeft de btw volgens Vermorgen niet omhoog om meer inkomsten op te leveren. Tussen de btw die volgens de bestaande regels verschuldigd is en wat werkelijk binnenkomt, gaapt in België een flinke kloof. Fraude speelt daarin een grote rol, naast faillissementen en administratieve fouten.
Tussen de btw die volgens de bestaande regels verschuldigd is en wat werkelijk binnenkomt, gaapt in België een flinke kloof. Fraude speelt daarin een grote rol, naast faillissementen en administratieve fouten.
In 2023 ging het volgens de Europese Commissie om 12,3 procent van de verschuldigde btw, tegenover ongeveer 9,5 procent gemiddeld in de Europese Unie. Vermorgen: ‘Ongeveer vijf miljard euro verdwijnt op die manier. Geld waarop de overheid recht heeft, maar dat niet binnenkomt.’ Dat volledige bedrag terughalen lukt geen enkel land. Maar alleen al de kloof terugbrengen tot het Europese gemiddelde zou volgens berekeningen van het ACV ongeveer anderhalf miljard euro per jaar opleveren. Dat is grofweg wat de geplande btw-verhoging moet opbrengen.
Dubbele impact zonder loonsverhoging
Een btw-verhoging heeft mogelijk zelfs een dubbele impact op de koopkracht. Aan werkgeverskant klinkt het dat een ingreep in de btw gepaard moet gaan met een bijsturing van de automatische index. Die stemmen willen vooral vermijden dat hogere prijzen op termijn gecompenseerd worden door hogere lonen. Nochtans is net een hoger loon volgens een deel van de bevraagden een van de voorwaarden om een btw-verhoging te willen aanvaarden.
Een btw-verhoging zonder meer betekent in de praktijk een duurdere winkelkar, terwijl je loon die stijging niet mag volgen. Dat is eigenlijk nu al het geval met de centenindex. Sinds juni volgen de lonen boven 4.000 euro bruto en uitkeringen en pensioenen boven 2.000 euro slechts beperkt prijsstijgingen. In 2028 volgt een volgende beperking.
