Benieuwd of Vandenbroucke luistert. De minister van Volksgezondheid (Vooruit) ondernam stapsgewijs al verschillende maatregelen om langdurig zieken te ‘activeren’, zoals strengere medische controles met mogelijk uitkeringsverlies, maar houdt ook de ziekenfondsen tegen het licht.
Hun werkingsmiddelen, vindt de minister, moeten onder meer afhankelijk worden van hoeveel langdurig zieken ze weer aan het werk helpen. Bij de lopende federale begrotingsonderhandelingen vindt over de positie van de ziekenfondsen een hoogoplopend debat plaats.
‘We hopen te kunnen focussen op mensen die op hun werk in een oranje zone zitten en toenemende druk ervaren, maar nog niet uitgevallen zijn’
CM-voorzitter Luc Van Gorp
Nu komt CM alvast zelf met een ambitieus voorstel. Het ziekenfonds verkent momenteel AI-toepassingen om mensen op te sporen die langdurig dreigen uit te vallen. Daarbij kunnen parameters, zoals oplopende afwezigheden, doktersbezoeken of nieuw medicatiegebruik, toelaten om te detecteren wie zich in een risicozone bevindt.
‘We hopen te kunnen focussen op mensen die op hun werk in een oranje zone zitten en toenemende druk ervaren, maar nog niet uitgevallen zijn’, zegt CM-voorzitter Luc Van Gorp.
Daarnaast CM op zoek gaan naar welke triggers mensen naar de exit pushen en bekijken ze met bedrijven hoe ze in dat geval, minstens een tijdje, anders kunnen werken. Het proefproject hierrond, samen met de Antwerp Management School, loopt in elf bedrijven.
‘Werkgevers zitten niet op hen te wachten’
Het aantal langdurig zieken – mensen die langer dan een jaar thuiszitten – loopt in België schrikbarend op, tot bijna 600.000 mensen. De laatste jaren verschoof, politiek en maatschappelijk, de nadruk op wanneer werken niet meer lukt, naar op wat iemand wél nog kan.
‘We mogen mensen niet zomaar toekijken hoe hyperflexibele werkomstandigheden mensen doen uitvallen’, zegt Luc Van Gorp. ‘Het is goed dat de gedachten daarover rijpen. Maar we mogen ook niet blind activeren. Er is nog te weinig aandacht voor de oorspronkelijke oorzaken van ziekte-uitval.’
‘We mogen mensen niet zomaar toekijken hoe hyperflexibele werkomstandigheden mensen doen uitvallen’
Luc Van Gorp
Daarmee doelt Van Gorp op de veranderende context op de werkvloer en in de samenleving. ‘Veel werkgevers zitten helemaal niet te wachten op langdurig zieken die weer aan de slag willen’, ziet hij.
De klimaatverandering is nog een aanslag op onze gezondheid. ‘Denk maar aan de 3.000 hittedoden afgelopen zomer. Dat waren heus niet allemaal ouderen. Daarvoor hebben politici nog amper aandacht.’
Vennootschapsbelasting
Het vergt dus heel wat politieke wil om grootschalige uitval te vermijden. Een volle focus op preventie moet onze samenleving als geheel gezonder maken en onze gezondheidszorg efficiënter én betaalbaarder.
‘Maar politici spreken wel graag over preventie’, aldus Van Gorp, ‘als het op echte investeringen aankomt, blijft het nog te vaak stil.’ Onlangs bespaarde de Vlaamse regering zelfs nog op verschillende preventie-initiatieven in het gezondheidsbeleid.
‘Wij vechten voor wie kwetsbaar is in de samenleving. De slinger is te ver naar rechts doorgeslagen.’
Luc Van Gorp
Meer nog, bij de huidige begrotingsonderhandelingen ligt het budget voor de ziekenfondsen sterk onder vuur. N-VA en MR willen de ziekenfondsen zwaarder belasten, ook al brengt dat mogelijk hun sociale missie in gevaar, en stellen hun maatschappelijke rol in vraag. In hun stoutste dromen laten ze de hele ziekteverzekering liefst over aan commerciële spelers.
‘Sommigen aanvaarden eenvoudigweg niet dat er, buiten de overheid en de vrije markt, een tussenstructuur bestaat met ziekenfondsen die mee beslissen over het gezondheidsbudget’, zegt Luc Van Gorp. Nochtans acht hij dat cruciaal om een duurzame langetermijnvisie op gezondheidszorg te ontwikkelen die de politieke waan van de dag overstijgt.
‘Welke samenleving wil je dan? Een ziekteverzekering met volle concurrentie van private verzekeraars die mensen kunnen uitsluiten op basis van slecht verzekerbare kenmerken, zoals ouderdom of een geschiedenis van chronische ziekte?’
Het fiscaal voordeel van ziekenfondsen in de vennootschapsbelasting is er vandaag immers omdat ziekenfondsen, in tegenstelling tot private verzekeraars, geen aansluitingen kunnen weigeren, ook in hun hospitalisatieverzekering. Net dat belastingregime willen N-VA en MR vandaag onderuithalen.
‘Wij vechten inderdaad voor wie kwetsbaar is in de samenleving’, besluit Van Gorp. ‘Dat is hoognodig in deze tijdgeest. De slinger is te ver naar rechts doorgeslagen.’
