Dakwerkers leggen isolatie op een rijhuis
© ID / Frederiek Vande Velde
 Dossier: Energie

De impact van de energiecrisis op Vlaamse huishoudens en ondernemingen weegt zwaar, maar toch aarzelt de Vlaamse regering om steunmaatregelen te nemen. ‘Met een versterking van het groeipakket en de huurpremie heeft Vlaanderen nochtans sterke instrumenten in handen’, zegt nationaal secretaris voor het Vlaams ACV Ann Vermorgen.

Simon Bellens
 15 september 2022

De ongeziene energieprijzen doen donkere wolken samendrijven boven de Vlaamse economie. Mensen zien hun energiefactuur soms tot vier keer verhogen, en energie-intensieve bedrijven, zoals in de klassieke industrie, geven aan dat hun gasfactuur zo’n 260 procent hoger ligt dan een jaar geleden. Sommige werknemers die hun onkosten zien toenemen, maar de onkostenvergoeding niet, vragen zich luidop af of werken onder die omstandigheden nog wel loont.

Ann Vermorgen, nationaal secretaris voor het Vlaams ACV, ziet dat de impact van de energiecrisis het zwaarst is voor de laagste inkomens en de lage middenklasse. ‘Mensen moeten bijklussen om rond te komen, of trekken uit noodzaak zorgverloven weer in’, zegt ze. ‘Om nog maar te zwijgen van de onzekerheid die iedereen mentaal parten speelt. Eén gezin op de tien heeft maar een spaarbuffer van een maandloon.’

Bij bedrijven is het beeld gemengd, aldus Vermorgen. ‘Niet elk bedrijf heeft even hoge energiekosten, en sommige kunnen de prijs doorrekenen aan hun consumenten. Maar het behoud van werkgelegenheid moet een absolute prioriteit zijn, wij pleiten voor gerichte ondersteuningen. We moeten vermijden dat mensen in tijdelijke werkloosheid komen. Niemand heeft baat bij inkomensverlies.’

Een recente enquête van werkgeversorganisatie Voka suggereert dat een derde van de Vlaamse bedrijven hun productie zou verminderen of geheel stopzetten, als de prijzen blijven stijgen. Een derde geeft aan een beroep te willen doen op tijdelijke werkloosheid, en een vijfde verwacht zelfs personeel te moeten ontslaan binnen het halfjaar. Voor het eerst sinds de heropleving na de coronacrisis lijkt door de hoge energiekosten ook de arbeidsmarkt af te koelen, zo daalt het aantal openstaande vacatures.

Schuldig verzuim

Hoog tijd dus voor de Vlaamse regering om met maatregelen te komen die, naar analogie met de steunmaatregelen tijdens de coronacrisis, de Vlaamse economie voor het ergste kunnen behoeden. Alleen doet de regering daar volgens de oppositie veel te lang over.

‘We waren blij toen minister-president Jan Jambon (N-VA) enkele weken geleden aankondigde dat er binnen enkele dagen een steunpakket zou komen, maar waren iets minder blij toen hij gisteren nog wat geduld vroeg’, uitte Vlaams Parlementslid Caroline Gennez (Vooruit) haar ongenoegen in een parlementaire hoorzitting over de energiecrisis. Daar gaven vandaag (donderdag 15 september) verschillende organisaties, zoals ook de vakbonden, duiding over de impact van de crisis.

‘Nog langer treuzelen, is schuldig verzuim’, beaamde Ann Vermorgen op de hoorzitting. ‘Het is onbegrijpelijk dat er bij de Vlaamse regering blijkbaar nog steeds geen sense of urgency is. Een Vlaams begrotingsevenwicht is nu ondergeschikt aan de noodzakelijke ondersteuning van mensen in financiële nood.’

Groeipakket

Volgens Vlaams minister van Werk Jo Brouns (CD&V) werkt de Vlaamse regering aan een omvattend steunpakket, maar moet de grootste slag komen van het Europese niveau. Daar wil de Europese Commissie onder meer de overwinsten van energieproducenten afromen, een solidariteitsbijdrage van fossiele brandstofproducenten heffen, en de Europese energiemarkt hervormen. Maar onzekerheid van speculanten op de energiebeurzen over de daadkracht van de Europese Unie jaagt sinds vandaag de gasprijzen opnieuw de hoogte in.

Toch heeft Vlaanderen ook zelf een paar sterke instrumenten in handen, vindt Ann Vermorgen. ‘Vlaanderen mag zich niet verschuilen achter het federale of het Europese niveau. We moeten een gerichte inkomensondersteuning bieden aan de mensen die dat het meest nodig hebben.’

Daarvoor denkt Vermorgen in de eerste plaats aan een versterking van het groeipakket, de vroegere kinderbijslag, en van de Vlaamse huurpremie, een maandelijkse premie voor kandidaat-huurders van sociale woningen die huren op de private huurmarkt. Afgestemd op de inkomensgrenzen wil het ACV die aanvullen met een tijdelijke toelage voor energiekosten. Bovendien moet met de historische onder-indexering van het groeipakket komaf gemaakt worden.

Vermorgen: ‘Mensen met een huurpremie komen, in tegenstelling tot sociale huurders, niet automatisch in aanmerking voor een sociaal energietarief. Een tijdelijke energietoeslag die geleidelijk afbouwt naarmate het inkomen stijgt, zorgt ervoor dat één euro niet het verschil kan maken tussen wel of geen ondersteuning.’

Dat moet de acuutste financiële nood verzachten, maar op middellange termijn ziet Vermorgen een grote rol voor de Vlaamse Renovatiemaatschappij weggelegd. ‘Als de Vlaamse regering die opricht, kan die een massale renovatiegolf opstarten om woningen en gebouwen beter weerbaar te maken. Vijftig procent van de huiseigenaars kan met de bestaande premies geen renovatie aan. Bovendien wonen mensen met lage inkomens meestal ook in de slechtst geïsoleerde woningen. Er is een collectieve inspanning nodig.’

Visie Nieuwsbrief inschrijven

Blijf op de hoogte via onze nieuwsbrief!

Aanbevolen

Langdurig zieken dreigen deel van uitkering te verliezen

Langdurig zieken worden financieel gestraft als ze ‘onvoldoende meewerken’ aan hun re-integratie op de arbeidsmarkt. Dat heeft het federaal...
   23 september 2022

1 op 20 leerlingen heeft geen schoolboeken door...

Een nieuw schooljaar is aangebroken. Maar voor sommige leerlingen blijft het leerpotentieel opgesloten in een magazijn: hun boekentassen zijn leeg....
   20 september 2022

Trein mogelijk honderden euro's duurder voor pendelaar

In een tijd waarin alles duurder wordt, denkt ook de NMBS na over prijsverhogingen. Een voorstel van het managment spreekt zelfs over verhogingen...
   19 september 2022

Europees minimumloon goedgekeurd

Afgelopen nacht is er in het Europees parlement een akkoord bereikt over de Europese minimumlonen. Zo willen EU-landen garanderen dat iedereen recht...
   16 september 2022