De directie van de NMBS wil de prijs van de treintickets vanaf februari 2023 tot tien procent verhogen. ‘Voorlopig is het nog maar een voorstel voor de raad van bestuur en dus nog niet definitief’, verduidelijkt mobiliteitsexpert Koen Repriels van het ACV. ‘Maar dat er ons begin volgend jaar een grote prijsverhoging voor treintickets en -abonnementen staat te wachten is vrijwel zeker.’
‘Wat ons betreft is zo’n prijsverhoging een verkeerd signaal’, zegt Kees Smilde, woordvoerder van belangenvereniging TreinTramBus. ‘We hebben begrip voor de stijgende kosten van de NMBS, zoals die van de elektriciteit. Met de huidige inflatie kan de NMBS dan inderdaad volgens de beheersovereenkomst zo’n prijsverhoging doorvoeren. Maar tegelijkertijd worden we allemaal opgeroepen meer te doen voor het klimaat, door onder meer de auto in te ruilen voor het openbaar vervoer. Hoe ga je mensen daartoe verleiden als je de prijs met een tiende verhoogt?’
Om de bittere pil van de hogere prijzen te verzachten, ziet de organisatie heil in een voorstel van bevoegd minister Gilkinet (Ecolo) om de btw op treintickets te verlagen van zes naar nul procent. ‘Op jaarbasis zou er dan 100 miljoen euro minder naar de staatskas stromen, toont een studie. Dat is weliswaar geen kleine som, maar het betekent niets in vergelijking met de verschillende miljarden die we mislopen door de bedrijfswagens’, besluit Smilde.
Helemaal zelf betalen
De aangekondigde prijsverhoging is ook slecht nieuw voor werknemers die van hun abonnementskosten slechts een vast deelbedrag terugkrijgen van de werkgever. Repriels: ‘Dat gaat over zowat een derde van alle werknemers die met openbaar vervoer naar werk pendelen, zeer vaak net de werknemers met de lagere inkomens. Omdat zij een forfaitair bedrag krijgen als tussenkomst, zullen ze de prijsverhoging helemaal zelf moeten betalen.’ Werknemers met recht op de zogenaamde 80/20-regeling voelen de prijsverhoging niet, want daar dragen de werkgever en de overheid de kosten van hun abonnement. Zij moeten dus geen eigen bijdrage betalen.
Of het een verschil kan maken, toont een eenvoudig berekening. Een jaarabonnement tussen bijvoorbeeld Hasselt en Brussel kost iets meer dan 2 300 euro. Een verhoging met die tien procent betekent dat iemand die tussen die twee steden pendelt en wiens werkgever louter het minimum terugbetaalt zelf 230 euro extra moet ophoesten. Dat bedrag komt bovenop de ruim 800 euro eigen inbreng met de huidige tarieven.
‘Wie voor of na die trein ook nog een bus of trein neemt, kan ook daar binnenkort hogere prijzen verwachten’, weet Repriels. ‘Want ook De Lijn mag volgens haar beheersovereenkomst de oplopende energiekosten doorrekenen aan de pendelaar. Zowel de NMBS als De Lijn gaan er misschien te makkelijk van uit dat de prijsgevoeligheid voor hun abonnementen. Al die extra kosten, samen met alle andere oplopende facturen zal die werknemers doen stilstaan bij de vraag of werken nog wel voldoende loont’, voorspelt Repriels.
