Nog even voor wie niet zo goed mee is: PFAS zijn chemische stoffen die ervoor zorgen dat materialen water-, vet- en vuilafstotend worden. Ze worden onder andere gebruikt in de textielindustrie, maar ook in heel wat andere producten zoals pannen met antiaanbaklaag, voedselverpakkingen en regenkledij.
Het probleem is dat PFAS zeer moeilijk afbreken. Ze blijven lang aanwezig in het milieu én kunnen zich opstapelen in ons lichaam. Zo kunnen mensen PFAS binnenkrijgen via voedsel, bijvoorbeeld groenten die groeien in vervuilde grond.
Te veel PFAS in het lichaam kan schadelijke gevolgen hebben voor de gezondheid. Je vindt ze op veel plekken in ons land. Zo ook in Ronse, waar de thematiek vrij zwaar doorweegt.
Informatie zoeken én missen
Uit de gesprekken die Alexia Verstraete van Gezonde buurt verzamelde, blijkt dat veel bewoners zich slechts gedeeltelijk geïnformeerd voelen. De stad Ronse communiceerde en organiseerde een infomoment, maar niet iedereen vond de weg naar de informatie. En wie het wel vond, bleef toch met vragen zitten over hoe dit toe te passen op de eigen situatie.
Alexia Verstraete: ‘Bovendien circuleert er veel uiteenlopende informatie, wat het moeilijk maakt om waarheid en ruis te scheiden. Tegelijk vinden sommigen dat de communicatie nog duidelijker en concreter kan, zeker in een diverse stad waar niet iedereen dezelfde toegang heeft tot informatie.’
Geen evident gespreksonderwerp
Aan de buurtbar werd ook duidelijk dat PFAS zelden besproken wordt tussen buren. Het onderwerp voelt zwaar en gesprekken kunnen snel beladen worden.
Alexia Verstraete: ‘Toch zijn er uitzonderingen. Eén buurtbewoner vertelde hoe ze haar buren aansprak over hun kippen, omdat ze eieren eten in bepaalde zones afraden. Het gesprek was niet eenvoudig, maar werd uiteindelijk wel geapprecieerd. Het toont dat kleine initiatieven om elkaar te informeren wel degelijk een verschil kunnen maken.’
Alexia Verstraete: ‘Hoe mensen omgaan met PFAS, verschilt ook sterk. Bewoners met een moestuin maken zich vaak meer zorgen. Sommigen passen hun gedrag aan (bv. niets meer uit eigen tuin eten). Terwijl anderen net die extra informatie vermijden, uit schrik voor meer ongerustheid.’
‘Tijdens de bijeenkomst was ook een arts uit de buurt aanwezig. Bewoners konden er terecht voor concrete tips om blootstelling aan PFAS te beperken. Dat gaf houvast aan wie zoekende was.’
Meer dan een milieuprobleem
De impact van PFAS gaat verder dan praktische aanpassingen…
Alexia Verstraete: ‘Voor sommige bewoners raakt het aan hun woonkwaliteit en toekomstplannen. Enkelen gaven zelfs aan te twijfelen om nog langer in de buurt te blijven wonen.’
Maar tegelijk blijft participatie in deze wijk een uitdaging. Zoals initiatiefnemer en buurtbewoner Dries Meuret – zelf geconfronteerd met hoge PFAS-waarden in zijn gezin – het samenvatte: ‘Klein in opkomst, maar groot in verbinding.’
Dries Meuret (CM): ‘De bijeenkomst bracht misschien geen massale opkomst, maar wel waardevolle gesprekken, nieuwe contacten en energie om verder te werken. Ook via media-aandacht en steun van organisaties zoals CM en beweging.net tonen dat het thema leeft.’
Een hoopvol contrast
Alexia Verstraete: ‘Tijdens de gesprekken speelden kinderen onbezorgd in de modder. Dat contrast was treffend: terwijl volwassenen worstelen met onzekerheid en complexe informatie, leeft de volgende generatie nog zonder zorgen.’
‘Net dat maakt het des te belangrijker om het gesprek te blijven voeren. Door elkaar te informeren, ervaringen te delen en stap voor stap helderheid te zoeken, kan een buurt samen bouwen aan een gezondere toekomst.’
Tekst Koen Browaeys
