Cindy en zoontje Lars voor de vakantieplanner
© ID/ Joren De Weerdt
 Dossier: Kinderopvang

Terwijl de een zich al verheugt op enkele weken vrij, roept de zomervakantie bij heel wat ouders vooral stress op. Elk jaar opnieuw is het puzzelen om opvang te plannen voor de kroost. Zeker voor alleenstaande ouders. ‘Voor drie weken heb ik nog steeds geen oplossing.’ 

An-Sofie Bessemans
Dominic Zehnder

Voor meer dan de helft van de gezinnen is de zomer een moeilijk moment. Dat blijkt uit de Gezinsbarometer die de Gezinsbond vorig jaar net na de zomervakantie publiceerde. Niet alleen het tijdstip waarop werknemers verlof kunnen opnemen, maar ook het aantal beschikbare dagen vormt voor velen een probleem. Kinderen hebben per jaar doorgaans ruim 50 dagen vrij van school, wat meer dan 2,5 keer het wettelijke vakantieminimum van een werkende papa of mama betekent.

Vooral wie in de horeca, de verkoop of als arbeider aan de slag is – sectoren waarin van ‘kantooruren’ geen sprake is – moet het vaak met minder doen dan het Belgisch gemiddelde van 28 vakantiedagen. Zo blijkt uit het jaarlijkse Salariskompas van Jobat.

Voor alleenstaande ouders is de schoolvakanties overbruggen een bijzonder moeilijke opgave, vertelt Cindy De Wolf. Zij is mama van de vierjarige Lars en werkt vier vijfde met tijdskrediet. ‘De zomermaanden zijn traditioneel heel drukke maanden op mijn werk. Daardoor moeten wij eind januari al onze gewenste vakantiedagen voor de zomer doorgeven. Regelmatig worden weken afgekeurd omdat er met alle collega’s rekening moet worden gehouden. Meer dan twee weken aansluitend verlof wordt niet toegestaan.’

'Voltijds tijdskrediet nemen tijdens de zomer lukt mij financieel niet, daarvoor is de uitkering te laag.'

Het ouderschapsverlof heeft Cindy al opgebruikt. ‘Ik neem nu een dag per week tijdskrediet op, maar voltijds tijdskrediet nemen tijdens de zomer lukt mij financieel niet, daarvoor is de uitkering te laag. Over vier jaar heb ik ook het recht op tijdskrediet uitgeput. Hoe ik het dan ga oplossen, weet ik nog niet. Eenvoudig wordt dat niet.’

Half jaar puzzelen

Cindy deelt het hoederecht over Lars met haar ex-man. ‘Gelukkig kunnen wij het nog goed met elkaar vinden en de opvang verdelen. Wij werken allebei vier vijfde, maar zowel hij als ik werken op zaterdag, wat het extra ingewikkeld maakt. Er zijn dan vaak geen opvang­initiatieven. Wij beginnen altijd eind februari met de puzzel voor de zomer.’ Daarmee zijn Lars’ ouders zeker geen uitzondering. Uit een eerdere bevraging van de Gezinsbond blijkt dat een op de drie gezinnen minstens een half jaar op voorhand begint met opvang plannen voor de vakantiemaanden.

‘De plaatsen in de opvang zijn zeer beperkt, ouders lopen er storm voor. Onze zoon staat op een wachtlijst. We hebben nog steeds enkele weken waarin Lars nergens terechtkan. Mijn ouders springen wel bij, maar door de beperking van mijn vader is dat niet vanzelfsprekend.’

Nog erger vanaf 2026?

De opvangkrapte lijkt over het hele land aanwezig. Bovendien zou het vanaf 2026 nog kunnen verergeren. Daarvoor waarschuwde de Vlaamse Vereniging van Steden en Gemeenten (VVSG) toen de Vlaamse regering vorige september het decreet Buitenschoolse Opvang en Activiteiten presenteerde. Daarmee wil de Vlaamse regering de combinatie van werk en gezin voor ouders vergemakkelijken, maar vier op de vijf gemeenten vrezen dat het decreet net het tegenovergestelde zal veroorzaken.

Vanaf 2026 zal niet meer het Agentschap Opgroeien instaan voor de financiering van de opvang, maar zullen de gemeenten daarvoor een subsidie krijgen. Volgens de VVSG zal dat ertoe leiden dat een aanzienlijk deel van de gemeenten het met minder middelen zal moeten stellen, drie op de tien zelfs met maar liefst 40 procent minder. Daardoor zou de opvang op veel plaatsen verminderen en duurder worden voor ouders.

ACV-voorzitter Ann Vermorgen wil dat de toekomstige regeringen van werk-privébalans een prioriteit maken. ‘Het kan niet zijn dat we gezinnen aan hun lot overlaten. De kinderopvang moet verder worden uitgebreid. Stelsels als het ouderschapsverlof en tijdskrediet moeten worden versterkt en aangepast aan de realiteit van vandaag. Zeker eenoudergezinnen maar ook alleenstaanden hebben meer nodig of aangepaste stelsels nodig.’

‘Daarnaast moet het wettelijk verlof worden opgetrokken. België staat met het aantal wettelijke vakantie- en feestdagen pas op de 23ste plaats in Europa. Wij vragen daarom vijf extra vakantiedagen, die elke werknemer vrij moet kunnen opnemen, om werk en privé beter te combineren’, aldus Vermorgen.

Vakantieprofessor Jessica De Bloom: 'Verlof is heel belangrijk voor de gezondheid'

Professor Jessica De Bloom van de faculteit economie en bedrijfskunde aan de Rijksuniversiteit Groningen voerde onderzoek naar vakantie bij werkenden en kwam tot de volgende aanbevelingen. ‘Werkgevers laten het best zoveel mogelijk verlof toe op het moment dat werknemers dat nodig hebben. Niet alleen om de combinatie met zorg mogelijk te maken, maar ook om werknemers afstand te laten nemen van het werk en de dingen in een ander perspectief te laten zien. Regelmatige korte verlofperiodes in de loop van het werkjaar zijn aan te moedigen, en ook langere vakanties als werknemers die willen.’

portret Jessica De Bloom in een zonnige straat
© Nienke Maat

‘Om te recupereren van je werk is niet alleen afwezigheid van het werk belangrijk, maar ook dat je zelf de invulling van je dagen kan kiezen. Tijdens een vakantie met plezierige en ontspannen activiteiten nemen je gezondheid en welbevinden doorgaans snel toe. Je energieniveau, tevredenheid en stemming verbeteren. Mensen in een relatie praten tijdens het verlof meer met hun partner en beoordelen die gesprekken ook als kwalitatief beter. Hoe meer plezier werknemers beleven aan wat ze doen tijdens hun verlof, hoe meer hun welzijn verhoogt tijdens de vakantie en hoe hoger hun welbevinden na de vakantie. Dat is ook goed voor het werkleven.’

‘Meer verlofrechten en dus meer betaalde vakantiedagen kunnen ervoor zorgen dat werknemers regelmatiger verlof nemen om te herstellen van hun werkstress en waarborgen zo de gezondheid op langere termijn. Eerder onderzoek heeft aangetoond dat mensen die langdurig geen verlof kunnen nemen, vaker ziek zijn en zelfs eerder overlijden dan mensen die dat regelmatig doen.’

 

 
Visie Nieuwsbrief inschrijven

Blijf op de hoogte via onze nieuwsbrief!

Aanbevolen

‘Jobstudenten houden de boel recht’

Steeds meer scholieren en studenten zijn aan het werk, ook tijdens het jaar. Met gevolgen voor hun studie, maar jongeren zien ook premies, een...
   05 juli 2024

Chinese auto’s pak duurder in aanloop naar handelsoorlog?

Wie een elektrische wagen uit China op het oog heeft, betaalt vanaf vandaag mogelijk tot ruim een derde meer. Daarmee wil Europa de eigen...
   04 juli 2024

‘Er is in mij iets blijven hangen van Eva’

Actrice Charlotte De Bruyne schitterde onlangs op het witte doek in Het Smelt, de verfilming van de razendpopulaire roman van Lize Spit. Een intense...
   03 juli 2024

Wat als ik ziek word tijdens mijn vakantie?

De zomervakantie staat voor de deur. Traditiegetrouw sluiten heel wat bedrijven collectief de deuren tijdens één of meerdere weken. Maar wat als je...
   03 juli 2024