In juni berichtte Visie dat in 2019 volgens een schatting van de Universiteit Antwerpen zo’n 150 000 mensen de verhoogde tegemoetkoming misliepen, omdat zij vaak niet weten dat zij daar recht toe hebben, of hoe die aangevraagd moet worden. CM is al langer vragende partij om de toekenning van sociale rechten, zoals de verhoogde tegemoetkoming te automatiseren. Op basis daarvan wordt onder andere ook het sociaal energietarief toegekend, dat bijgevolg ook heel wat mensen mislopen.
‘De energieprijzen zullen nog geruime tijd heel wat gezinnen financiële moeilijkheden bezorgen. Het sociaal energietarief kan hen helpen. Maar zonder bijkomende beleidsmaatregelen, dreigen te veel mensen die recht hebben op het sociaal tarief, het te mislopen’, zegt CM-voorzitter Luc Van Gorp. ‘We zien echter dat ook mensen die recht hebben op de verhoogde tegemoetkoming, er toch de weg niet naar vinden. Ook al doen we de nodige inspanningen om erover te communiceren als mutualiteit. Daarom willen we graag rechtstreekse toegang tot meer recente inkomensgegevens van onze leden. Daardoor kunnen we sneller schakelen in het toekennen van de verhoogde tegemoetkoming en zo ook meer mensen aan het sociale energietarief helpen.’
Dat systeem is vandaag nog te weinig geautomatiseerd. Er wordt best nog wat bewijslast aan de burger gevraagd: bewijzen die soms wel ergens voor handen zijn in het geheel van databanken van de overheid als we nog meer inzetten op slim databeheer. ‘We moeten het mensen die het moeilijk hebben, niet nog moeilijker maken’, stelt Van Gorp.
Oplossingen
Het gezondheidsfonds schuift daarom twee voorstellen naar voren om de toekenning van sociale rechten te vergemakkelijken. ‘Voorzie middelen om via digitale weg meer recente inkomensgegevens te verzamelen. Zo moeten mensen niet een heel jaar met een laag loon uitzitten, vooraleer hun energiefactuur verlaagt. Daarnaast zou er rechtstreekse digitale toegang moeten komen tot bepaalde informatie, zoals bijvoorbeeld het ontvangen van een loon, pensioen of een werkloosheidsuitkering. Zo kunnen mensen de verhoogde tegemoetkoming en dus ook het sociale energietarief ontvangen op basis van gegevens die het ziekenfonds digitaal kan raadplegen.’
Daarnaast pleiten zij ervoor om mensen waarvan geweten is dat ze een laag inkomen hebben dat stabiel zal blijven, automatisch recht hebben op de verhoogde tegemoetkoming, zonder dat ze hun inkomen nog moeten bewijzen. ‘Van sommige mensen weten we dat de kans laag is dat ze nog een inkomen uit arbeid zullen hebben en dat hun financiële situatie precair zal blijven. Een 85-jarige gepensioneerde zal wellicht niet meer gaan bijverdienen. Hen moeten we simpelweg ondersteunen, in plaats van nog meer administratief belasten’, klinkt het.
De regering lijkt het nut van een eenvoudigere toekenningsprocedure nu ook in te zien. Minister van Financiën Vincent Van Peteghem (cd&v) maakte onlangs nog bekend te zullen onderzoeken hoe de toekenning van het sociaal tarief geautomatiseerd kan worden. Een concrete deadline ervoor ontbreekt echter nog.
Hoe wordt de verhoogde tegemoetkoming toegekend?
Een percentage van de mensen met recht op de verhoogde tegemoetkoming, krijgt dat statuut automatisch. Zij zijn al gekend door het systeem doordat ze bijvoorbeeld een leefloon krijgen of een handicap hebben. Daarnaast worden mensen wiens inkomenssituatie verandert doordat ze bijvoorbeeld met pensioen gaan, langdurig werkloos zijn of een eenoudergezin worden, ook automatisch door de mutualiteit gecontacteerd met de melding dat ze mogelijks recht hebben op de verhoogde tegemoetkoming en alle daaruit voortvloeiende rechten zoals het sociaal energietarief. Ze moeten dan wel een inkomsensonderzoek ondergaan. Tot slot wisselen de mutualiteiten ook gegevens uit met de fiscus. Zo kunnen ze opsporen wie een laag inkomen heeft om een andere reden. Hen stelt het ziekenfonds dezelfde vraag om hun inkomsten voor te leggen, zodat kan nagegaan worden of ze voor een tegemoetkoming in aanmerking komen.
