Jan Jambon verus Alexander De Croo
© ID / Eric de Mildt en Hatim Kaghat
 

‘We laten niemand los.’ Met die woorden kondigde premier De Croo (Open VLD) twee weken geleden het akkoord over de begroting 2023-2024 aan. De Vlaamse regering had kort daarvoor, na een regeringscrisis over het groeipakket, ook haar plannen voor de komende tijd uit de doeken gedaan. Visie dook in de details van beide regeringsplannen. Lees hier wie er niet wordt losgelaten, en wie misschien toch achterblijft.

Nils De Neubourg
 24 oktober 2022

 Wie kinderen heeft

Ouders – en in de praktijk vooral moeders – zullen de pijnlijkste maatregelen uit de federale plannen voelen. Dat zijn de veranderingen voor wie met tijdskrediet of met loopbaanonderbreking extra ademruimte wil om voor de kinderen te zorgen. Zo zal voltijds tijdskrediet voor kinderzorg alleen nog mogelijk zijn voor kinderen jonger dan vijf jaar, en niet langer tot acht jaar, zoals nu. Ook wordt het totaal aan tijdskrediet gekort en worden de voorwaarden strenger. Voor loopbaanonderbreking in de openbare sector volgen gelijkaardige veranderingen. ‘Ouders krijgen minder tijd om voor hun kinderen te zorgen, en in de opvang woedt er momenteel een crisis. Waar moeten die kinderen naartoe?’, klinkt het bij Marc Leemans, voorzitter van het ACV. Alleen wie nog snel actie onderneemt kan de veranderingen voor zijn.

Toch nog een positieve noot vanuit het federale niveau: toekomstige moeders op zoek naar werk zullen niet langer hun werkloosheidsvergoeding zien dalen in de periode rond de geboorte. Er wordt voortaan rekening gehouden met het feit dat werk zoeken en bevallen met elkaar combineren onmogelijk is. Ook de Vlaamse regering kwam met een schijnsucces: het besluit om het bedrag van het groeipakket te laten stijgen met twee procent, tegenover de huidige één procent. De vraag is echter hoe dat in verhouding staat tot de inflatie die momenteel richting tien procent gaat.

Wie verwarmt

De tijdelijke federale steunmaatregelen worden met drie maanden verlengd, tot eind maart 2023. In die maatregelen zit onder meer de btw-verlaging voor gas en elektriciteit, een accijnsverlaging op benzine en diesel, en de uitbreiding van het sociaal tarief voor energie. Daarnaast hebben gezinnen nog tot maart recht op het zogenaamde basispakket energie, wat in de praktijk neerkomt op een korting van in totaal 196 euro per maand op de gas- en elektriciteitsfactuur. Daarvoor moet het wettelijk kader tijdig klaar zijn. Dat is op het moment van publicatie nog niet duidelijk.

Bewoners van woonzorgcentra staan echter nog steeds in de kou. Nochtans kregen zij van De Croo de belofte dat er voor hun situatie – geen recht op een premie maar wel hogere rusthuisfacturen door stijgende energiekosten – een oplossing zou komen. Ondertussen is duidelijk dat de federale regering daarvoor naar het Vlaams niveau kijkt. Bewoners van bijvoorbeeld een appartementsgebouw met een gedeelde verwarmingsinstallatie krijgen binnenkort wellicht wel financiële hulp. Tot slot wordt het systeem van de sociale tarieven in de loop van 2023 grondig herbekeken. Het systeem van alles of niets gaat daarmee misschien op de schop.

Al die maatregelen hebben vooral een invloed op de prijs die we betalen, maar ons verbruik en afhankelijkheid van fossiele brandstof blijven onveranderd. ‘Daarin lag een rol voor de Vlaamse regering’, zegt Ann Vermorgen, nationaal secretaris voor het Vlaams ACV. ‘Maar die blijft hier in gebreke. Hoe zullen we de omslag maken in ons woon- en energiebeleid om zo minder afhankelijk te zijn van fossiele brandstoffen en hoge buitenlandse prijzen? Het volstaat niet om individueel premies uit te delen en te hopen dat mensen zelf aan het renoveren gaan.’ Ook CM-voorzitter Luc Van Gorp vraagt zich af waar de grote initiatieven blijven om ons verbruik aan te pakken. ‘Energiepremies verlichten nu alleen tijdelijk de energiefactuur. Op lange termijn moeten we eenvoudigweg minder energie verbruiken. De klimaatcrisis blijft onze grootste uitdaging.’

Wie werkt

De belofte dat er aan de belastingen gesleuteld wordt, gaat al langer mee. Die belofte wordt ook nu weer herhaald. Dat sleutelen maakt deel uit van de fiscale hervorming van minister van Financiën Van Peteghem (CD&V). Onder meer het optrekken van de belastingvrije som zou werknemers aan het eind van de maand netto meer moeten opbrengen. Wat er precies van in huis komt en wanneer, wordt binnenkort misschien duidelijk. Begin december moet minister Van Peteghem zijn concreet plan uit de doeken doen. In Visie uitte hij al eerder de verwachting dat de complete belastinghervorming iedere werknemer 200 tot 400 euro zou kunnen opleveren.

‘Een hervorming van onze belastingen is hard nodig. Daar hameren we al bijzonder lang op’, zegt Peter Wouters, voorzitter van beweging.net. ‘Maar aan die belofte hangt natuurlijk ook een prijskaartje. Het is dus afwachten waar de minister andere bronnen van inkomsten wil halen. Het resultaat moet een voelbare verschuiving van lasten op arbeid naar kapitaal zijn.’

Wie bijverdient

Studenten kunnen vanaf volgend jaar 600 uur per jaar werken onder het statuut van studentenarbeid, waar dat vandaag nog 475 uur is. ‘Een idee van Open VLD dat het ook effectief haalde’, duidt Leemans. ‘Helaas, want uit rekenwerk van het ACV blijkt namelijk dat studenten netto meer overhouden mochten er sociale bijdragen op hun arbeid betaald worden, want dan zouden ze recht hebben op de jobbonus en vakantiegeld.’

Naast studentenbanen worden ook flexi-jobs uitgebreid. Binnenkort kan er ook worden ‘bijgesprongen’ in sectoren als de landbouw, podiumkunsten, bioscopen en zorgsectoren. Dat kon tot nu niet. Onderzoek van het Rekenhof wijst echter uit dat flexi-jobs vooral reguliere banen verdringen.

Wie weer aan het werk wil

Wie na ziekte of werkloosheid weer de weg zoekt naar de arbeidsmarkt belandt soms in de situatie waarbij steunmaatregelen abrupt wegvallen. Die zijn namelijk vaak van het type ‘alles of niets’. Daarom starten er proefprojecten om mensen die na een langere tijd van werkloosheid weer aan de slag gaan tijdelijk hun leefloon te laten behouden, naast het werkinkomen. Daaraan zijn dan wel strikte voorwaarden verbonden.

Soortgelijke maatregelen zullen ook volgen om een ziekte- of invaliditeitsuitkering beperkt te combineren met een arbeidsinkomen. ‘We delen mensen nog heel vaak op in ziek en niet-ziek’, zegt Luc Van Gorp van CM. ‘Als iemand voorzichtig aftast wat wel nog lukt, met bijvoorbeeld vrijwilligerswerk of een andere activiteit dreigt die nu een uitkering te verliezen. Daardoor zitten sommigen zelfs aan hun spaargeld, terwijl we zo’n inzet net moeten aanmoedigen.’ Daarnaast geeft de CM-voorzitter aan dat de voorwaarden helder moeten zijn en misbruik moet worden tegengegaan.

Visie Nieuwsbrief inschrijven

Blijf op de hoogte via onze nieuwsbrief!

Aanbevolen

Welvaartsenveloppe: uikteringen omhoog, besparingen bij...

De minimumuitkeringen voor gepensioneerden, zieken en werklozen gaan omhoog. ‘Maar uit de definitieve beslissing blijkt nu dat er 40,4 miljoen euro...
   25 januari 2023

Vanaf mei heeft elke werknemer recht op een fietsvergoeding

Wie naar het werk fietst en vandaag nog geen recht heeft op een fietsvergoeding, krijgt uiterlijk vanaf 1 mei van dit jaar een vergoeding daarvoor....
   25 januari 2023

De nieuwjaarsbrief van het ACV

Een delegatie van het ACV trok naar het partijbestuur van CD&V met haar nieuwjaarsbrief: ’Beste politici, u maakte een aantal foute...
   24 januari 2023

Laatste kans om soepeler tijdskrediet aan te vragen

De invoering van de strengere voorwaarden voor tijdskrediet lopen vertraging op. Normaal voorzien voor 1 januari, gaan ze nu pas op 1 februari in....
   23 januari 2023