Vanaf 1 november moeten de controles op de inkomensgarantie voor ouderen (IGO) strenger. Daarvoor heeft minister van Pensioenen Jambon een ontwerp van koninklijk besluit klaar en vraagt hij momenteel een spoedadvies aan de adviesraad voor ouderen.
Ouderen- en armoedeorganisaties reageren verbolgen. Niet alleen vinden ze de aanpak van Jambon buiten proportie, maar ze eisen ook de stopzetting van de spoedprocedure en willen overleg met de minister ‘op basis van objectieve cijfers’. Onder meer OKRA, CM, het ACV en het Netwerk tegen Armoede scharen zich achter die eis.
De IGO is een bijstandsuitkering voor ouderen met een laag pensioen, die ongeveer 119.000 mensen krijgen. Ze wordt, net zoals het leefloon, alleen toegekend na een onderzoek naar inkomsten en vermogen.
Melden aan het gemeentehuis
De opvallendste nieuwe controlemaatregel van Jambon is een verdere beperking van het aantal dagen dat mensen met een IGO in het buitenland mogen verblijven. Vandaag ligt het maximum op 29 dagen per jaar, dat zouden er nog 21 worden. Wie langer wegblijft, kan zijn uitkering tijdelijk verliezen.
Bovendien moeten ouderen hun verblijf in het buitenland straks al melden vanaf één overnachting, in plaats van vijf opeenvolgende dagen vandaag. Ouderenorganisaties vergelijken de maatregel met een ‘administratieve enkelband voor gepensioneerden in armoede’.
Met aangetekende brieven controleert de pensioendienst vandaag of iemand werkelijk in het land verblijft. 80-plussers blijven voorlopig gevrijwaard van die controle, maar ook dat zou veranderen. Wie de postbode mist, kan daardoor naar het gemeentehuis moeten om te bewijzen dat die nog in België is.
‘Zelfs honderdjarigen of ouderen met een handicap zullen zich voortaan persoonlijk op het gemeentehuis moeten melden als ze een aangetekende brief hebben gemist.’
Herman Fonck, OKRA
‘Zelfs honderdjarigen of ouderen met een handicap zullen zich voortaan persoonlijk op het gemeentehuis moeten melden als ze een aangetekende brief hebben gemist, want ook hun vrijstellingen vallen weg’, zegt Herman Fonck van vereniging voor 55-plussers OKRA. ‘Dat is wreed en getuigt van een gebrek aan menselijkheid.’
Nochtans bleek bij eerdere controles dat minder dan een procent van de IGO-gerechtigden de regels overtrad. Volgens ouderenorganisaties schieten de strengere controles dus ‘hun doel voorbij’. ‘Ze zijn de moeite niet waard.’
Non-take-up
Het echte probleem, volgens ouderen- en armoedeorganisaties, ligt bij de zogenaamde non-take-up van de IGO. Heel wat ouderen, die er recht op zouden hebben, vragen de inkomensgarantie immers niet aan.
Onderzoek schat dat ongeveer de helft van alle rechthebbenden, ofwel zo’n 66.000 gepensioneerden, uit de boot valt. Onwetendheid en de ingewikkelde aanvraagprocedure spelen daarbij een rol. ‘Dat vergt meer inspanningen van de overheid’, besluit Fonck.
