Vandaag presenteert de Nationale Bank van België (NBB) een nieuwe analyse van de overheidsfinanciën van de laatste tien jaar. Daaruit blijkt dat het beeld dat premier De Wever (N-VA) en de MR van Georges-Louis Bouchez ophangen – een spilzuchtige overheid die het geld met twee handen door ramen en deuren buitengooit – allesbehalve klopt. In verhouding tot het bruto binnenlands product – de totale geldwaarde van alle eindproducten en diensten die binnen één jaar in België worden geproduceerd – daalde de inkomsten voor de overheid met 1,9 procent in tien jaar. Tussen 2016 en 2025 betekende dat 12,4 miljard euro minder.
Het beginpunt van de analyse van de NBB is trouwens niet lukraak gekozen. Sinds 2016 is de befaamde taxshift van de regering-Michel van kracht. Die federale regering, aangevoerd door huidige regeringspartijen N-VA en MR, voerde een ongedekte belastingverschuiving door. Daarbij werden de lasten op arbeid zowel voor werkgevers als werknemers verlaagd. Wat die verlaging de overheid kostte, werd onvoldoende gedekt. Daardoor werd er een structureel lek in de begroting geslagen. Dat lek werd de daaropvolgende jaren – en nu nog steeds – alsmaar groter.
Starve the beast
‘Dit bevestigt wat wij al langer zeggen’, stelt ACV-voorzitter Ann Vermorgen. ‘De regering dekt haar uitgaven onvoldoende met inkomsten, en laat die zelfs bewust weglekken. In plaats van die fouten uit het verleden eindelijk aan te pakken, wordt weer volop over nieuwe onverantwoorde lastenverlagingen voor bedrijven en fiscale cadeaus gedebatteerd. Die snijden uiteindelijk gewoon in de koopkracht van gewone mensen.’
Het weglekken van middelen blijkt ook uit de sterkte daling op de inkomsten uit consumptie en diensten, met andere woorden de btw-inkomsten. Die hebben de laatste jaren een stevige duik genomen.
‘De regering laat bewust inkomsten weglekken, in plaats van die fouten uit het verleden eindelijk aan te pakken.’
Ann Vermorgen
‘Dat is een oud zeer’, stelt econoom en begrotingsexpert Wim Moesen. ‘Wij bengelen volgens rapporten van de OESO al jarenlang achteraan wanneer het gaat over het correct innen van btw. Dus daar vallen nog grote winsten voor de begroting te halen. Niet door het optrekken van de belasting, maar door de regels die er nu al zijn correct te volgen.’
De btw-kloof in België – het verschil tussen de werkelijk ontvangen btw-inkomsten en de inkomsten die normaal geïnd zouden moeten worden – bedraagt 12,3 procent. Die naar het Europese gemiddelde van zeven procent brengen, zou alleen al vijf miljard euro opleveren voor de begroting.
Koterijen en co
Moesen wijst ook naar de wildgroei aan fiscale koterijen – de waaier aan uitzonderingen op de bestaande belastingen – die de belastinginkomsten sterk beperkt. ‘Regering na regering heeft daar een grotere puinhoop van gemaakt. Daardoor is onze belastingwetgeving veel te complex en worden de inkomsten gefnuikt. Volgens Europa verliezen wij jaarlijks zo’n 15 miljard door alleen al alle koterijen. Dat is een onwaarschijnlijk bedrag dat wij laten liggen.’
‘Volgens Europa verliezen wij jaarlijks zo’n 15 miljard door alleen al alle fiscale koterijen.’
Wim Moesen
‘Ons land betaalt voor politieke keuzes van voorgaande regeringen. In plaats van een verantwoord beleid te voeren, lijkt de ongebreidelde uitholling van de belasting- en socialezekerheidsinkomsten die we de jongste jaren zien met de flexi-jobs, de uitbreiding van de studentenarbeid, de spectaculaire toename aan managementvennootschappen alleen maar toe te nemen’, klinkt het bij Vermorgen.
Het ACV blijft daarom ook ijveren voor alternatieve begrotingsmaatregelen, zoals het dichten van de lekken aan de ontvangstzijde, het wegwerken van fiscale achterpoortjes, een rechtvaardige bijdrage van de sterkste schouders en een fiscale hervorming die alle inkomensvormen gelijkwaardig belast.
