De afschaffing van de opkomstplicht voor de lokale verkiezingen in Vlaanderen lokte al in 2021 veel verontwaardiging uit bij experts en middenveldorganisaties. Uit diverse onderzoeken blijkt dat de afschaffing nefast is voor de democratie. Ongeveer een derde van de kiezers geeft aan niet meer te zullen stemmen wanneer de verplichting wegvalt. Het gros daarvan zijn mensen met een laag inkomen, kortgeschoolden, ouderen en vrouwen.
Algemeen directeur van beweging.net Liesbeth De Winter is bezorgd. ‘We weten dat personen in een kwetsbare situatie zo minder deelnemen aan verkiezingen. Wanneer zij hun stem niet meer laten horen, zullen politici het nalaten om beleid te voeren dat op hen gericht is. Dat maakt dan weer dat zij niet gaan stemmen.’
Een vicieuze cirkel, daarom slaan bijna dertig middenveldorganisaties – waaronder beweging.net, SAAMO en Welzijnszorg – de handen in elkaar voor de campagne Ieders Stem Telt. ‘Het is zo belangrijk voor onze democratie dat iedereen naar de stembus trekt’, aldus De Winter.
Krachten bundelen
Sofie Sas en Caro Bridts, campagnewoordvoerders van Ieders stem telt, zien dat beleidsmakers vandaag al weinig oog hebben voor kiezers in de marge van de samenleving. ‘Kijk maar naar het sanctionerende activeringsbeleid, of naar de problematische keuzes op vlak van betaalbare huisvesting. Daarom brengen wij verenigingen samen van mensen in armoede, mensen met een migratieachtergrond, ouderen, vrouwen, jongeren, mensen met een handicap …’
‘Het middenveld staat sterk in Vlaanderen,’ stelt Sas. ‘Maar zijn politieke taak staat steeds meer onder druk. We bundelen de krachten om dat weer op te pakken, want het sociale middenveld is de slapende reus van de democratie..’
Tussenstap
‘Ik merk dat voor veel mensen politiek niets meer is dan wat slogans’, zegt Bridts. ‘Daarom willen we opnieuw over politiek praten. Niet over intriges en strategische spelletjes, maar over oplossingen voor problemen waarmee mensen dagelijks kampen.’
Ieders Stem Telt wil daarom gesprekken organiseren tussen burgers en politici. Daarnaast biedt het vormingen aan en ander ondersteuningsmateriaal voor iedereen die met mensen in de omgeving het gesprek wil aangaan.
‘In landen zonder opkomstplicht zien we hoever de politiek afstaat van de burgers’, benadrukt Liesbeth De Winter. ‘De opkomst bij verkiezingen is er vaak ontzettend laag. Dat moeten we niet willen. We moeten alle kansen benutten om kiezers naar de stembus te leiden.’
Maar dat is voor De Winter slechts een tussenstap. ‘Ons einddoel blijft de herinvoering van de opkomstplicht voor alle verkiezingen, zodat alle burgers op elk niveau hun stem laten horen.’
