KBC-kantoor in de Tiensestraat in Leuven
© ID / Bart Dewaele
 Dossier: Energie

KBC lanceerde gisteren een advertentie om tijdelijk onder nul te gaan tegen een rente van 9,39 procent. Ideaal als ‘extra budget om de herfstmaanden door te komen’, volgens de bank, maar sociale middenveldorganisaties zien dat anders. ‘Hier wordt misbruik gemaakt van de mensen die de energiecrisis het zwaarst treft.’

Simon Bellens
 13 september 2022

De peperdure energieprijzen jagen veel huishoudens de stuipen op het lijf. Ze werpen de vraag op of er wel voldoende spaargeld is wanneer een ongezien hoge energiefactuur in de bus valt. Ruim een miljoen Belgische gezinnen maakt vandaag gebruik van het (uitgebreide) sociaal tarief, en het aantal consumenten met een afbetalingsplan is verdrievoudigd sinds het begin van het jaar.

Die acute nood aan financiële middelen spreekt KBC nu aan met zijn advertentie voor ‘budgetfaciliteit’, die gisteren online ging. Tot 750 euro onder nul wil de KBC-bank toelaten ‘om de herfstmaanden door te komen’, en dat tegen een rente van 9,39 procent.

Volgens de bank, die al eerder reclame maakte voor gelijkaardige ‘budgetfaciliteiten’, is de advertentie niet ‘specifiek gericht op de huidige problematiek’, en past het in een strategie om ‘beperkte ademruimte’ toe te staan in de maand september, ‘waarin typisch verschillende facturen samenkomen’. Maar dat ziet Caroline Van der Hoeven, coördinatrice van het Belgisch Netwerk Armoedebestrijding (BAPN), anders. ‘De optie bestond inderdaad al, maar om daar in de huidige omstandigheden reclame voor te maken, is pijnlijk en zeer schadelijk.’

Geld lenen kost (veel) geld

Volgens het BAPN is een gemakkelijk krediet geen oplossing voor betalingsproblemen. ‘Geld lenen kost heel wat geld. Het helpt mensen niet uit de schulden, maar doet ze er net dieper in wegzakken. Voor mensen in financiële problemen kan zo’n gemakkelijk krediet een mirakeloplossing lijken, maar achteraf belanden ze vaak in een negatieve spiraal van afbetalingskosten.’ Het BAPN benadrukt dan ook dat mensen met betaalproblemen zich niet moeten wenden tot de bank, maar rechtstreeks tot hun schuldeisers, het OCMW of een andere sociale organisatie. ‘Samen kunnen ze oplossingen vinden, bijvoorbeeld in een afbetalingsplan.’

Ook voorzitter van Beweging.net Peter Wouters noemt de advertentie van KBC ‘een bedenkelijke praktijk’. ‘Het is geen dienst om financiële ademruimte te geven, maar een kortetermijnlening met een hoge rente die kwetsbare consumenten met een kater zal opzadelen. In deze koopkrachtcrisis is dat zeer cynisch.’

Hoewel de wet verbiedt om leningen te verstrekken aan mensen die ze niet kunnen afbetalen, ziet KBC geen graten in de advertentie. ‘Maar hoe weet KBC dat in dit geval?’ vraagt Van der Hoeven zich af. ‘Het is belangrijk dat consumenten beseffen dat de rente op het krediet, meer dan negen procent, zeer hoog ligt. Wees je er ook van bewust dat de bank de rente rechtstreeks kan innen van je rekening.’

‘Wellicht doet de bank hier niets onwettigs’, denkt Wouters, ‘maar je kan er wel veel ethische vragen bij stellen. Ze geven aan een vooronderzoek te doen om te kijken of klanten kunnen terugbetalen, maar de crisis vandaag zorgt voor veel onzekerheid bij gezinnen. Wat als ze bijvoorbeeld een maand na de lening een enorm hoge eindafrekening voor gas en elektriciteit ontvangen? Dan trekt de schuldcarrousel zich op gang.’ De enige die volgens Wouters van zo’n negatieve spiraal profiteert is de schuldindustrie.

Banken, investeer in goedkope hernieuwbare energie

Als het van BAPN afhangt, moet de regering dringend ‘paal en perk stellen’ aan reclames voor snel krediet, zoals KBC die maakte. Maar boven alles is er nood aan structurele oplossingen om de huidige levensduurtecrisis bij de wortel aan te pakken. Cruciaal daarin is om de laagste inkomens tot boven de armoedegrens op te trekken, zegt Van der Hoeven.

Toch kunnen banken voor Peter Wouters in de huidige crisis wel een andere, socialere rol vervullen: ‘Dat huishoudens in financiële moeilijkheden bijvoorbeeld tijdelijk enkel de rente van hun hypothecaire lening moeten afbetalen, is wel een maatregel die soelaas kan bieden. Zonder dat er extra schulden worden opgebouwd.’ Daarnaast moeten banken voor Wouters hun financiële middelen beter inzetten om de energiecrisis bij de wortel aan te pakken, door nog uitsluitend te investeren in hernieuwbare energie. ‘Maar onderzoek uit 2019 van FairFin toont dat KBC nog steeds investeert in steenkool-, gas- en oliebedrijven.’ 

Vandaag ziet Van der Hoeven hoe zelfs voor veel middenklassengezinnen het water aan de lippen staat. ‘Zij verdienen misschien net te veel om in aanmerking te komen voor het sociaal tarief, maar hebben net zoveel schrik voor hoge facturen. We moeten de toegang tot het sociaal tarief dus nog optrekken zodat ook lage middenklassers in betaalproblemen er aanspraak op maken. Het is belangrijk om de uitbreiding van het sociaal tarief structureel verankeren, in plaats van telkens voor enkele maanden te verlengen.’

De huidige uitbreiding van het sociaal tarief kost de regering zo’n één miljard euro, aldus minister van Energie Tinne Van der Straeten (Groen). ‘Maar de nood is nu hoog’, zegt Van der Hoeven, ‘en het kost nog veel meer om mensen nadien uit de armoede te trekken, dan om te verhinderen dat ze erin verzeild geraken.’

Visie Nieuwsbrief inschrijven

Blijf op de hoogte via onze nieuwsbrief!

Aanbevolen

Langdurig zieken dreigen deel van uitkering te verliezen

Langdurig zieken worden financieel gestraft als ze ‘onvoldoende meewerken’ aan hun re-integratie op de arbeidsmarkt. Dat heeft het federaal...
   23 september 2022

1 op 20 leerlingen heeft geen schoolboeken door...

Een nieuw schooljaar is aangebroken. Maar voor sommige leerlingen blijft het leerpotentieel opgesloten in een magazijn: hun boekentassen zijn leeg....
   20 september 2022

Trein mogelijk honderden euro's duurder voor pendelaar

In een tijd waarin alles duurder wordt, denkt ook de NMBS na over prijsverhogingen. Een voorstel van het managment spreekt zelfs over verhogingen...
   19 september 2022

Europees minimumloon goedgekeurd

Afgelopen nacht is er in het Europees parlement een akkoord bereikt over de Europese minimumlonen. Zo willen EU-landen garanderen dat iedereen recht...
   16 september 2022