Portret van Martien Meiland
Wordt de flamboyante mediafiguur Martien Meiland binnenkort meer belast? // © Belga
 

Nederland richt zijn belastingpijlen op de grote vermogens. Binnenkort wordt wellicht de stijgende waarde van onder meer vastgoed of aandelen belast, zelfs zonder dat die verkocht zijn. Ook de werkelijke huurinkomsten zouden meetellen. Een inspiratie voor de Belgische belastingen? ‘Belgische experten zeggen al lang dat we hetzelfde pad op moeten.’

Nils De Neubourg

Vanaf 2025 betalen rijke Nederlanders belastingen op de groeiende waarde van aandelen of op de prijsstijging van de woningen die ze bezitten. Althans, dat is het plan van de Nederlandse regering. ‘Zo’n vermogensaanwasbelasting betalen ze ook zonder dat die aandelen of woningen verkocht worden’, legt Kevin Spiritus de nieuwe belastingplannen uit. De Belgische econoom werkt aan de Rotterdamse Erasmus School of Economics. Hij ziet in die aanpak de aanzet om tot eerlijkere belastingen te komen. ‘Alle onderzoeken en experten zeggen dat dat soort belastingen de weg vooruit is.’ Bijkomend voordeel: door geld bij kapitaalwinsten te halen kunnen de belastingen op de lonen omlaag. Werknemers zouden zo meer overhouden.

‘Voorlopig zijn het nog slechts plannen’, gaat Spiritus verder. Maar moet iemand uit de middenklasse met een beetje spaargeld zich dan ook al zorgen maken om die plannen? ‘Dat is niet nodig’, sust de econoom. ‘Als politici de concrete regels uittekenen, kunnen ze perfect kleine spaarders ontzien en vooral inzetten op de grote vermogens. De middenklasse zou met zo’n regeling er ook op vooruit kunnen gaan.’

Ook huurinkomsten

Naast die meerwaarde, plant Nederland binnenkort ook de werkelijke huurinkomsten te belasten. Ook dat is economisch gezien vanzelfsprekend, duidt Spiritus. ‘Het is eerlijker én efficiënter.’ Maar dat was in het verleden politiek bijna onbespreekbaar. ‘Daarin is Nederland niet anders dan België’, merkt de econoom nog op. Alleen is de discussie in Nederland ondertussen in gang gezet, terwijl het in België wachten blijft op de lang aangekondigde belastinghervorming van minister Van Peteghem (CD&V).

Spiritus: ‘Nochtans zeggen Belgische experten al lang dat we een soortgelijk pad op moeten. Zo vindt onder meer de Hoge Raad voor Financiën dat in ons land de echte huurinkomsten belast moeten worden, net zoals de werkelijke winsten uit en meerwaarde van kapitaal.’ Op onze vraag of de Nederlandse recepten op tafel liggen, wil de minister niet ingaan. Wel wil hij nog voor de zomer zijn plannen uit de doeken doen.

Sluit ook de achterpoortjes

Nederland gidsland, geldt dat dan ook voor een belastinghervorming? Daarover is Spiritus voorzichtiger of zelfs sceptischer. ‘Het deel voor sparen en beleggen op de belastingbrief wordt nu herbekeken in Nederland. Maar over het deel voor grootaandeelhouders van vennootschappen hoor ik weinig. Logisch, want dat deel is voor veel Nederlanders irrelevant. Maar omdat het een fiscaal achterpoortje voor heel rijke Nederlanders is, gaan er wel enkele honderden miljarden euro’s in rond.’

Spiritus vreest dus dat de verschuiving van lasten op arbeid naar kapitaal mogelijk een maat voor niets is als achterpoortjes blijven bestaan. ‘De heel rijken kunnen fiscale constructies opzetten om zo buiten schot te blijven.’ Voor België ziet hij eenzelfde risico bij de belastinghervorming. ‘Er zijn geen goede redenen om in grote uitzonderingscategorieën te blijven voorzien in de belastingen. Het maakt alleen maar dat belastingontwijkers tussen de mazen van het net kunnen glippen.’  

24% Belgisch vermogen in handen van 1%

Laat de rijken betalen

Maar liefst 24 procent van al het Belgisch vermogen is in handen van de rijkste één procent. Dat besluit Arthur Apostel van de KU Leuven en HIVA met een nieuwe berekening. Het geld halen waar het zit is dan niet zo’n gek idee. ‘Met een eenmalige vermogensbelasting zou je theoretisch de factuur van de coronacrisis kunnen betalen’, zegt de onderzoeker. ‘Naargelang het voorstel kan dat de staatskas tussen 5,9 en 43,1 miljard euro opleven. Dat is in het beste scenario voldoende om de volledige factuur van de coronacrisis te betalen.’

Maar ook wanneer de coronafactuur betaald is, moeten de grote vissen hun steentje blijven bijdragen. Dat verklaarden de regeringspartijen – op de liberalen na – in de aanloop naar 1 mei. Eenzelfde geluid klinkt ook in de nieuw samengestelde expertengroep. Dat zijn acht economen die premier De Croo onder de arm nam om ons land doorheen de hoge inflatie en de economische gevolgen van de Oekraïneoorlog te loodsen. Als lid van die groep pleitte Paul De Grauwe in het tv-programma De Afspraak ook voor een vermogensbelasting. ‘De vermogens zijn bijzonder ongelijk en die ongelijkheid blijft voortdurend stijgen. We kunnen het ons niet permitteren om dat te laten toenemen, niet alleen op economisch, maar ook op politiek vlak.’

‘Ik stel voor de we van de vermogens onder een miljoen euro afblijven. Alles boven het miljoen een procent belasten en zo gaat dat naar omhoog. Boven tien miljoen twee procent, boven honderd miljoen drie. Zo kan je doorgaan. We weten dat de vermogens sneller stijgen dan het bruto binnenlands product. Dat moet je stoppen, omdat de verhouding tussen vermogen en rijkdom zo vertekend wordt met de rest van de maatschappij zodat er te grote ongelijkheid is. We mogen niet terug naar het ancien régime gaan.’  

Visie Nieuwsbrief inschrijven

Blijf op de hoogte via onze nieuwsbrief!

Aanbevolen

‘Belast meeropbrengsten van energiereuzen, niet de winsten’

Energiebedrijven maken ongezien grote winsten. Linkse politieke partijen vragen dat Engie en andere energiereuzen op hun overwinsten belast worden....
   22 juni 2022

Opinie: Meer koopkracht voor vrede

Stefan Nieuwinckel, directeur van Pax Christi, was erbij op de manifestatie van de vakbonden in Brussel. Om meer koopkracht te eisen voor...
   20 juni 2022

Overal ter wereld recht op veilig werk

De leden van de Internationale Arbeidsconferentie hebben zonet het recht op veilig en gezond werk erkend als fundamentele arbeidsnorm. ‘De apotheose...
   10 juni 2022

‘Grote stap voor miljoenen Europeanen zonder minimumloon’

Voortaan wil Europa alle werknemers een degelijk minimumloon en een sterke collectieve onderhandelingsmacht van de vakbonden garanderen. Daarover...
   10 juni 2022