© ID/ Bart Dewaele

Zijn grote belastinghervorming komt er voorlopig niet, en daar houdt minister van Financiën Vincent Van Peteghem (CD&V) gemengde gevoelens aan over. ‘Nooit was er een groter draagvlak voor een grote hervorming. Maar de lokroep van lobbygroepen was voor sommigen te groot.’

Simon Bellens
 29 september 2023

Een jaar geleden verkondigde minister van Financiën Vincent Van Peteghem trots in Visie dat zijn fiscale hervorming 200 tot 400 euro netto meer per maand zou opleveren. Het was de opmaat tot zijn langverwachte plannen die de lasten op arbeid sterk moesten verlagen, en het belastingsysteem eerlijker en eenvoudiger maken. Een jaar later liggen zijn plannen in de prullenmand. Vlak voor het zomerreces besloot de regering om niet langer te onderhandelen.

‘Ik heb veel gevloekt in de dagen nadien’, zegt de minister. ‘Tot op het laatste moment zochten we oplossingen. Ik ben ervan overtuigd dat we een evenwichtig verhaal hadden. Maar toen de wetteksten klaarlagen, trokken sommigen zich terug uit angst voor de reactie van hun achterban of sommige lobbygroepen. Nu, ik blijf de grootste pleitbezorger van een fiscale hervorming.’

Met name Georges-Louis Bouchez (MR) en de liberale partijen lagen aan de basis voor de mislukking. Even opvallend was dat werkgeversorganisatie VBO (Verbond van Belgische Ondernemingen) op de rem ging staan. Nochtans hameren zij er graag op dat werken meer moet lonen.

VAN PETEGHEM ¬ ‘Drie jaar lang zijn we met alle middenveldorganisaties voortdurend in overleg gegaan, met vakbonden en werkgevers. Ik ben heel dankbaar voor de manier waarop de vakbonden de discussie zijn aangegaan. Zonder de minste moeite hadden zij een paar maatregelen kunnen uitlichten om gemakkelijk te scoren voor hun achterban. Maar in het algemeen belang hebben zij hun rol opgenomen, en hun achterban proberen mee te nemen in dit verhaal. Ze zijn moedig geweest. Ja, dat mag je zo zeggen. Die positieve ingesteldheid heb ik inderdaad niet bij iedereen gevoeld, zoals bij het VBO.’

‘Maar ik wil dit niet als een totale mislukking bestempelen. We hebben de discussie over een fiscale hervorming de huiskamers binnengebracht. Het draagvlak om er werk van te maken is enorm toegenomen. Wij, politici, onderschatten welke stappen mensen bereid zijn te zetten.’

Een jaar geleden wist u al dat sommige van uw voorstellen alleen tijdens komende coalitiegesprekken beslecht konden worden. U voelt voldoende draagvlak om volgend jaar met uw plannen naar de kiezer te trekken?

VAN PETEGHEM ¬ ‘In elk verkiezingsprogramma zal staan dat de lasten op arbeid moeten dalen. Minder belastingen, dat is het leuke deel van het verhaal. Maar je moet ook durven zeggen hoe je dat zult financieren, met correcte cijfers, anders zijn er enkel loze beloftes. Bij ons ligt een uitgerekend en evenwichtig voorstel klaar.’

‘Maar zo’n hervorming doorvoeren kan de politiek niet alleen. Je hebt leiders nodig, ook in het middenveld, die hun achterban durven meenemen in een hervorming als we onze sociale bescherming in de toekomst willen behouden. Daar zijn we de afgelopen tien jaar te weinig in geslaagd. In ons land moeten we met iedereen samenwerken, anders is het heel moeilijk om zaken in beweging te krijgen.’

Professor economie André Decoster (KU Leuven) vond dat CD&V tijdens de onderhandelingen te sterk vasthield aan het optrekken van de belastingvrije som. Een maatregel waarvan ook hogere inkomens profiteren, niet enkel wie ze het meest nodig heeft.

VAN PETEGHEM ¬ ‘Er is een heel grote groep mensen die dag in dag uit keihard werkt en solidair bijdraagt aan onze sociale zekerheid. Als we onze sociale zekerheid en het sociaal contract tussen burger en overheid willen versterken, dan moeten we respect tonen voor iedereen die daaraan bijdraagt. Natuurlijk is het belangrijk om de situatie van de laagste inkomens te verbeteren, dat zat ook in de plannen, maar voor die middenklasse moet je evengoed iets doen.’

(Op dreef) ‘Er is niets ergers dan een strakke grens trekken voor fiscale voordelen en daar net buiten vallen. Je zal maar net die ene moeder van twee kinderen zijn met een degelijk inkomen, maar zonder hogere kinderbijslag of sociaal energietarief. Dat is exact wat leidt tot een gevoel van onrechtvaardigheid. We willen toch niet dat mensen vrijwillig de keuze maken om niet te werken? Een leerkracht die vandaag tien jaar werkt, zit in de hoogste belastingschijf. Vind jij dat logisch?’

‘We onderschatten hoezeer de solidariteit die onze welvaartsstaat overeind houdt, aan het wegvallen is. Als overheid moeten we respect tonen voor wie solidair is. We moeten echt opletten dat we niet de fout maken om de mensen die het land doen draaien niet mee te nemen in een hervorming.’

Wat het verschil tussen werken en niet-werken ook groter moest maken, was de verhoging van de minimumlonen. Maar dat was onderdeel van de fiscale hervorming.

VAN PETEGHEM ¬ ‘We moeten er alles aan doen om dat sociaal akkoord na te komen. Binnenkort zal de discussie op gang komen over hoe we dat nu gaan doen. Ook dat bewijst dat deze fiscale hervorming een gemiste kans is.’

Er is frustratie over het verschil tussen werken en niet-werken, maar die is er net zo goed over vermogensinkomsten. Wie het gros van zijn inkomen haalt uit aandelen of de verhuur van woningen, wordt vandaag nauwelijks belast in vergelijking met arbeidsinkomens.

VAN PETEGHEM ¬ ‘Daarom zit er ook een groot vermogensluik in onze hervorming. Het systeem van het kadastraal inkomen (op basis waarvan huiseigenaarschap belast wordt, red.) dateert van de jaren 70 en begrijpt niemand nog. Het blijft het standpunt van onze partij om alle vermogensinkomsten aan één tarief te belasten in tegenstelling tot de huidige versnippering. (In de blauwdruk van de minister is sprake van 25 procent, met uitzondering van de meerwaarden op aandelen waarvoor 15 procent geldt, red.)

In het begin van deze regering hebben we met de effectentaks een vermogensbelasting ingevoerd die de toets van het Grondwettelijk Hof doorstaan heeft, dat was baanbrekend.’

Valt het al bij al niet nogal mee met de druk op het sociaal contract? Met de staatsbon heeft u net 22 miljard euro aan spaargeld bij de burgers opgehaald. Zo slecht is het niet gesteld met het vertrouwen in de overheid.

VAN PETEGHEM ¬ ‘Daarvoor moet je vooral luisteren naar wat leeft in de samenleving, en naar welke oplossingen mensen van politici verwachten. Met de staatsbon hebben we het ongenoegen van mensen weten vast te nemen. Natuurlijk hebben mensen ervoor gekozen door het hogere rendement, maar het is ook een signaal naar de banken. Ook daar vragen mensen respect.’ 

De staatsbon heeft wel niet tot gevolg gehad dat de grootbanken hun spaarrente verhoogd hebben.

VAN PETEGHEM ¬ ‘Burgers hebben nochtans heel duidelijk gemaakt dat ze bereid zijn om hun spaargeld te verplaatsen wanneer er een hoger en veilig rendement aangeboden wordt. De concurrentie zou dus moeten kunnen spelen. Ik was verbaasd dat banken dreigden om de woonkredieten te verhogen als gevolg van het succes van de staatsbon (een uitspraak van Belfius-ceo Marc Raisière, red.), of om te lezen dat banken voorrang geven aan hun allerrijkste klanten (wat bleek uit een rondvraag van HLN bij Belfius, red.) Mensen zien al dat de dienstverlening achteruitgaat. Ze missen het respect voor de gewone spaarder. Maar ik ben ervan overtuigd dat de banken het signaal van de spaarders duidelijk gehoord hebben.’

Visie Nieuwsbrief inschrijven

Blijf op de hoogte via onze nieuwsbrief!

Aanbevolen

Het grote Visie-regeringsrapport

Op welke cruciale beleidsdomeinen boekten ministers van de de Vlaamse en federale regering concrete sociale vooruitgang? Waar schoten ze tekort? En...
   06 juni 2024

Nieuwe studie bevestigt miljardenopbrengst rijkentaks

Belast de rijken! Heel wat politieke partijen zien heil in een vermogensbelasting en 71 procent van de Vlamingen vindt het volgens de bevraging van...
   05 juni 2024

Hiervan ligt de werkende Vlaming écht wakker

iVOX legde op vraag van Visie 1.000 Vlamingen verschillende stellingen voor. Welke prioriteiten de Vlaming ziet op gebied van zorg en gezondheid was...
   05 juni 2024

België splitsen? Weg welvaart!

De komende verkiezingen kunnen allesbepalend zijn voor de toekomst van ons land. De Vlaams-nationalisten van N-VA en Vlaams Belang hebben hun zinnen...
   05 juni 2024