Niet lonen maar vooral andere kosten, zoals voor materialen en energie, dreven de prijzen in 2022 op. De automatische loonindexering als grootste oorzaak van inflatie aanduiden, is dus niet correct.
De voorbije periode stegen de prijzen als een raket. Die raket heeft ondertussen aanmerkelijk vaart geminderd, maar toch liggen de recente inflatiecijfers met recordhoogtes nog vers in het geheugen. We moeten al bijna een halve eeuw terug in de tijd om voor België nog hogere inflatiecijfers te vinden. Stijgende lonen werden dikwijls als oorzaak genoemd. Onterecht, stelden al verschillende experts. Zij krijgen nu nogmaals gelijk in een nieuw wetenschappelijk artikel door onderzoekers van de Nationale Bank van België, KU Leuven en de Universiteit van Bergen.
De onderzoekers keken naar gedetailleerde gegevens over de Belgische prijzen in 2022. ‘De grootste aandrijver van de hogere prijzen zijn de hogere kosten voor alles behalve lonen’, besluiten ze. Niet verwonderlijk, prijzen voor bijvoorbeeld materialen en energie gingen die periode flink de hoogte in. Minstens even opmerkelijk in hetzelfde onderzoek: de automatische loonindex, waardoor het inkomen de stijgende kosten volgt, speelde een kleinere rol in de inflatie. Dat is volgens de experten belangrijk in discussies over onze automatische loonindexering.
Dat besef groeit stilaan, zelfs in liberale kringen. Zo zei premier Alexander De Croo (Open VLD) enkele weken geleden in ‘De zevende dag’ op VRT 1 dat ‘wij tijdens de inflatiecrisis de indexering hadden om de koopkracht te beschermen.’ Onze automatische loonindex neemt volgens de premier de voedingsbodem weg voor een grote ontevredenheid zoals die in Nederland. Daar vertaalde het brede ongenoegen zich in een politieke landverschuiving na de verkiezingen. ‘Men probeert vaak Nederland met Vlaanderen te vergelijken, maar de verschillen zijn toch vrij groot.’
Het onderzoek bevestigt ook wat Visie begin dit jaar schreef. Politiek econoom Mattias Vermeiren (UGent) kwam in maart al tot het besluit dat niet de lonen aan de oorzaak lagen van de ongeziene inflatie. ‘De inflatie begon te stijgen tijdens de coronapandemie, met als duidelijke oorzaak een haperende toevoerketen en tekorten. Die eerste prijsstijgingen konden we zonder ingrepen uitzitten. Maar toen begon de oorlog in Oekraïne.’ Daarom, besluit Vermeiren, dat het bekampen van de inflatie met steeds hogere rentes niet het juiste antwoord is van de Europese Centrale Bank. ‘Het is zelfs spelen met vuur. Met een hoge rente dreigen we onszelf in een recessie te duwen.’
