illustratie gevangenisbewaker
@Peter Goes

De volksmond volhardt in de oude benaming ‘cipier’. Maar de juiste term is penitentiair beambte. Hoe het ook zij: in een gevangenis werken spreekt tot de verbeelding. Is het zoals we denken achter die hoge muur? 

Lies Van der Auwera

Hendrik* kent na 32 jaar het gevangeniswezen als zijn broekzak. Van Sint-Gillis, Brugge, Gent tot Haren, hij is overal geweest. ‘Als 21-jarige deed ik mee aan een staatsexamen op de Heizel, samen met 600 anderen. Wie slaagde, kon meteen beginnen.’ 

‘Na twee weken opleiding kreeg je een sleutel en dan moest je je plan trekken, toentertijd. In het begin weet je niet altijd wat te antwoorden op het spervuur aan vragen van gevangenen. Maar gaandeweg leer je op je strepen te staan. Bang ben ik nooit geweest. En dat mag ook niet, dan zoek je beter ander werk.’  

‘In mijn beginjaren heb ik op zware afdelingen gestaan, waar de zwaarste misdadigers van België zaten. Zo zat bijvoorbeeld ontsnappingskoning Kapllan Murat op mijn gang.’ 

Opgeruimde cel 

‘Mijn dagtaak begint met het wekken van de gevangenen. We geven ontbijt, sommigen krijgen medicatie. Sommigen vertrekken nadien naar ‘het werk’, anderen gaan naar de rechtbank. In mijn loopbaan heb ik bij die ochtendronde helaas al doden gevonden. Zo’n beeld neem je mee naar huis.’  

'Hoe langer iemand hier zit, hoe rustiger hij of zij is.’  

‘Sommige cellen zijn heel opgeruimd en netjes, het ruikt er fris en de bewoner knoopt een praatje aan. Maar soms is het een ander verhaal. In feite is het net zo verscheiden als buiten. Opvallend: de zwaarste misdadigers hebben vaak de meest verzorgde cellen. Wie hier voor lange tijd zit, beseft dat hij of zij er het beste van moet maken.’   

Heethoofd  

‘Soms is er ruzie tussen gevangenen die niet met elkaar in één cel willen. Of de bestelde tabak of voeding is niet aangekomen. Bemiddelen kost tijd. Het stijgende personeelstekort maakt onze baan er niet makkelijker op.’ 

‘Je kunt zeker spreken van bepaalde types gevangenen. Zo heb je de heethoofden, snel ontvlambaar en vaak verbaal agressief. Zij slorpen veel van onze energie op. Je geduld verliezen kan een teken van zwakte zijn, dus je moet stalen zenuwen hebben. De manipulator is het moeilijkste type. Je hebt ook heel rustige types, die wel kunnen ontploffen als ze hun zin niet krijgen. Hoe langer iemand hier zit, hoe rustiger hij of zij is.’  

‘Op vrouwenafdelingen kom ik in heel andere situaties terecht. Zo let ik er best op dat ik bij elke vrouw evenveel tijd spendeer. Sta ik twee minuten langer bij de ene, is de ander al gauw jaloers.’  

Internet in de nineties 

'Sommige gedetineerden zal ik niet snel vergeten Zo herinner ik me een Canadese bankier op leeftijd, een zogenaamde witteboordcrimineel. Hij was een modelgevangene, een buitenbeentje dat in 2007 een straffe voorspelling deed: we leefden op een luchtbel die snel zou ontploffen. Het jaar daarop volgde de bankencrisis.’ 

‘De ‘maffiabaas’ zal ik ook niet licht vergeten. Wat die man hier allemaal binnen wist te smokkelen, was ongezien. Eind jaren negentig wist hij hier in de gevangenis internet te regelen, terwijl wij thuis zelfs nog geen internet hadden!’ 

Vrijlating 

‘Op de dag van de vrijlating komen de meeste gedetineerden ons bedanken. Meestal wensen we hen succes en sturen hen op pad met ‘Tot niet weerziens!’. Dat is althans de bedoeling.’ 

Hendrik* is een schuilnaam

Visie Nieuwsbrief inschrijven

Blijf op de hoogte via onze nieuwsbrief!