‘Er bestaan verschillende vormen van huishoudpersoneel. Er zijn de dienstenchequewerknemers, maar ook dienstboden en diplomatiek huispersoneel. Daarnaast heb je huisbedienden, zoals gouvernantes, tuinwerkers of butlers. Tot slot zijn er ook au pairs, maar zij vallen daar eigenlijk buiten, omdat ze onder een cultureel uitwisselingsstatuut vallen.’
De vormen van uitbuiting zijn divers: van onderbetaling tot het niet respecteren van de maximale arbeidstijden. Heel af en toe is er ook sprake van seksueel misbruik. ‘Een groot probleem voor arbeidsmigranten is dat hun werkvergunning gelinkt is aan de werkgever. Als zij een klacht indienen, dan lopen ze het risico hun werk, en dus hun verblijfsrecht te verliezen.’
‘Het is overigens een misvatting dat uitgebuit huispersoneel alleen in ambassades en in het kasteel van de baron te vinden is. Het grootste deel van de problemen komt voor bij de goed verdienende tweeverdieners, die goedkope hulp willen in het huishouden.’
Werkpunten
Er zijn een aantal dingen die moeten gebeuren, volgens Garcia. ‘Ten eerste moet er een kwantitatief onderzoek gebeuren. Niemand weet precies hoeveel mensen zonder wettig verblijf aanwezig zijn in de huisarbeidsector. We kunnen alleen maar speculeren over aantallen.’
‘Ten tweede moet er een nieuw systeem worden uitgewerkt, naar analogie met de dienstenchequesector, waar iedereen onder één statuut kan worden ondergebracht, met ernstige contracten en een goede sociale zekerheid.’
‘Ten derde moet diplomatiek huispersoneel beter beschermd worden. Zij zijn geen werknemers van de ambassade of van het land waar de ambassade gevestigd is, maar zijn privépersoneel van de diplomaat. Ze mogen maximaal tien jaar werken als diplomatiek personeel, daarna moeten ze terug naar hun land van oorsprong – vaak met lege handen, zonder dat ze pensioenrechten hebben opgebouwd. Door de diplomatieke onschendbaarheid is het heel moeilijk om tegen uitwassen op te treden. De politie of andere overheidsdiensten mogen trouwens ook niet zomaar een ambassade, residentie van een ambassadeur of consulaat binnentreden, want dat is geen Belgisch grondgebied.’
Kwetsbare au pairs
Ook voor de au pairs moet er een verbeterd statuut komen, zegt Garcia. ‘In theorie is dit statuut er om jonge mensen de kans te geven in een ander land de taal te leren en een nieuwe cultuur te ontdekken. In ruil voor wat zakgeld help je een gastgezin bij lichte taken in het huishouden, maximaal twintig uur per week. In de praktijk is de au-pairplaatsing geen cultureel uitwisselingsprogramma meer, het is een arbeidsmigratiekanaal geworden. Au pairs werken voltijds als goedkope dienstboden – hun zakgeld bedraagt 450 euro per maand, en vaak nog minder – en er is helemaal geen tijd om een nieuwe taal te leren of culturele activiteiten te doen. Omdat deze jonge mensen inwonen bij hun werkgever, zitten ze in een heel kwetsbare positie. Het gaat niet alleen over niet-Europese burgers, in feite zijn Europese au pairs een van de meest uitgebuite groepen, want zij worden niet geregistreerd. Niemand weet dat ze hier zijn. Daardoor zijn ze een heel kwetsbare groep. Wij willen dat au pairs eindelijk een volwaardig arbeidsstatuut krijgen.’
