minister van Economie en Werk Pierre-Yves Dermagne met twee kinderen trekken lijstnummers sociale verkiezingen
© Guy Puttemans

Een onschuldige kinderhand trok vanochtend de lijstnummers die worden toegewezen aan de werknemersorganisaties bij de sociale verkiezingen van mei volgend jaar. Die vinden plaats in meer dan 7.000 ondernemingen en dienen voor de oprichting en vernieuwing van ondernemingsraden en comités voor preventie en bescherming op het werk.

Djorven Ariën
 22 november 2023

Terwijl de verkiezingskoorts rond de federale, regionale en Europese verkiezingen van volgend jaar stijgt, blijven de sociale verkiezingen vaak onderbelicht. Onterecht, vindt arbeidssocioloog Maarten Hermans, die onderzoek deed naar de effecten van vakbonden.

‘Qua omvang zijn de sociale verkiezingen groter dan de gemeenteraadsverkiezingen. Onderzoek leert ook dat wanneer werknemers meer inspraak op het werk hebben, dat ook een positief effect heeft op de democratie buiten de bedrijfsmuren. Zo zorgt vakbondsvertegenwoordiging indirect voor een hogere kans om te gaan stemmen en meer vertrouwen in het democratisch proces. Werknemersinspraak maakt dus een verschil voor werknemers, bedrijven, en de samenleving.’

'Werknemersinspraak maakt een verschil voor werknemers, bedrijven, en de samenleving.’

Meer opleiding, rechten en werkzekerheid

‘Als er in België werknemersvertegenwoordiging actief is op de werkplek, neemt de kans om opleiding te volgen via het werk aanzienlijk toe. Dit geldt voor alle werknemers en in alle sectoren. Het positief effect van de vertegenwoordiging is extra uitgesproken voor werknemers die korter geschoold zijn. Op die manier vermindert vakbondsvertegenwoordiging ook de ongelijkheid in opleidingskansen en doorgroeimogelijkheden.’ 

‘Een vakbond op de werkplek zorgt ervoor dat werknemers meer kans hebben om gebruik te maken van hun sociale rechten. Zo geven Belgische werkneemsters duidelijk meer aan dat ze ouderschapsverlof kunnen opnemen als er een vakbond actief is. Dit positief effect speelt extra voor werkneemsters met een precaire inkomenspositie.’

sociale verkiezingen grafiek 2

‘Een vakbond op het werk brengt ook meer werkzekerheid mee. Zowel in de praktijk als in een lager subjectief gevoel bij werknemers om te vrezen voor hun job.’

Beter welzijn op het werk

Vakbondsvertegenwoordiging blijkt ook positieve effecten te hebben op actuele thema’s rond welzijn op het werk, aldus Hermans.

‘Bij toxisch leiderschap en grensoverschrijdend gedrag gaat het steeds om machtsongelijke situaties. Een individuele werknemer is vaak niet in een positie om iets te doen tegen zulk gedrag. Werknemers die verkozen worden als vertegenwoordiger via de sociale verkiezingen zijn beschermd tegen ontslag, hebben inspraak, worden door hun vakbond gevormd rond wetgeving en bijgestaan in dossiers door juristen en experten. Zowel internationaal als Belgisch onderzoek toonden ook aan dat de aanwezigheid van vakbonden in coronatijden zorgde voor een veiligere werkplek.’

Hogere lonen en productiviteit

‘De meeste Belgische bedrijfsleiders zijn trouwens positief over het Belgisch inspraaksysteem, voert Hermans aan. ‘Tachtig procent van de Belgische managers is van oordeel dat lokale werknemersvertegenwoordigers te vertrouwen en constructief zijn.’

sociale verkiezingen grafiek 3

‘Onderzoek naar de effecten van sociaal overleg op ondernemingsniveau in België, toont ook aan dat sociaal overleg op de werkplek in de vorm van afgesloten cao’s zorgt voor hogere lonen en hogere productiviteit. Dit illustreert hoe sociaal overleg op de ondernemingsvloer kan leiden tot win-winsituaties voor werkgevers en werknemers.’

Visie Nieuwsbrief inschrijven

Blijf op de hoogte via onze nieuwsbrief!

Aanbevolen

Hedendaagse slavernij, de Europese Unie aan zet

Nieuwe vormen van slavernij – gedwongen tewerkstelling, of andere vormen van onvrijheid – duiken ook op in de Europese Unie en in België. De...
   23 februari 2024

Opnieuw werken na burn-out: ‘Niet meer hoe meer, hoe liever’

De cijfers van het Riziv liegen er niet om: een op de vijf werknemers staat op de rand van een burn-out. Kim Algoet (42) maakte het al mee en weet...
 Vlaams-Brabant en Brussel  21 februari 2024

Film over dementie 'Human forever' laat niemand onberoerd

Gisteravond ging de documentaire 'Human Forever’ in Belgische première in de Koningin Elisabethzaal. Zorgvernieuwer Teun Toebes, 24 en kerngezond,...
   20 februari 2024

Nieuwe regels voor wie met fiets, trein of auto pendelt

Er zijn nieuwe regels en mogelijkheden voor wie met de fiets, trein of salariswagen naar het werk pendelt. Vorige maand stelde de federale regering...
   20 februari 2024