Jonge jobstudent vult vers afgebakken broodjes aan in de supermarkt
© ID/ Jan Van der Perre

Steeds meer scholieren en studenten zijn aan het werk, ook tijdens het jaar. Met gevolgen voor hun studie, maar jongeren zien ook premies, een minimumloon en sociale rechten aan hun neus voorbijgaan. Een normaal arbeidscontract is de oplossing en zou zomaar een aanzienlijk deel van het begrotingstekort oplossen.

Nils De Neubourg

Slechts een op de tien bijklussende studenten werkt alleen tijdens de zomer. De meesten zijn dus ook tijdens de les- en examenperiodes aan de slag. Het is een van de opvallende trends uit een brede bevraging van uitzend- en HR-bedrijf Randstad. Twintig jaar geleden gaf nog slechts 30 procent van de studenten aan tijdens het schooljaar te werken.

Ook de cijfers van de RSZ laten zien dat sinds 2012 het studentenwerk jaar na jaar toeneemt. Zowel het aantal studentenbanen als het aantal werkgevers en studenten die er gebruik van maken, kende sindsdien een stevige opmars. Maar de spectaculairste groei was er voor het totaal aantal uren studentenarbeid. Dat aantal groeide de laatste tien jaar van 41 miljoen uren naar 136 miljoen in 2023, oftewel een ruime verdrievoudiging.

'Tegenwoordig worden studenten steeds vaker als volwaardige krachten gezien.'

Joke Vrijs, Jong ACV

‘Vroeger betekende de zomer voor een student een maand hard werken om wat zakgeld over te houden voor de rest van het jaar’, reageert Joke Vrijs van Jong ACV. ‘Tegenwoordig worden studenten steeds vaker als volwaardige krachten gezien. Tegelijkertijd zien – vooral kortgeschoolde – werkzoekenden de voor hen geschikte banen ingevuld worden door de voor werkgevers goedkopere studenten.’

Zwartwerk blijft wijdverspreid

Wellicht zitten de steeds flexibelere regels achter de steile opmars. Tot 2005 mochten studenten maximaal 23 dagen per jaar aan de slag. Hervorming na hervorming ging die limiet omhoog. Sinds 2023 is het studenten zelfs toegestaan om tot 600 uur per jaar onder de regeling te werken. In een 38-urige werkweek betekent dat bijna 80 volledige werkdagen. Volgens Randstad geven zes op de tien studenten aan zelfs nog meer te willen werken. Gemiddeld werken studenten nu al 68 dagen per jaar.

Ondanks de vele versoepelingen blijft ook zwartwerk wijdverspreid. Vandaag gaat bijna vier op de tien studenten jonger dan achttien aan het werk zonder contract, aldus Randstad. De werkelijke omvang en groei van studenten die werken is in de praktijk dus nog groter dan wat uit officiële cijfers blijkt.

Emma* (21): ‘Ik stond helemaal alleen op de gesloten afdeling van het wzc. Ik was amper 17’

‘Tijdens de coronalockdown startte ik als jobstudent in een commercieel wzc (woonzorgcentrum, red.). Als logistiek assistent, om bijvoorbeeld bedden op te maken of de was op te halen. In de praktijk stond ik bijvoorbeeld op de gesloten afdeling helemaal alleen in voor de begeleiding tijdens het middageten. Dat is bij mensen met dementie, een verhoogde zorgnood of slikproblemen. Ik was toen amper 17 jaar.’

‘Het speelt dan heel de tijd in je hoofd dat er toch echt niets mag mislopen. Een keer verslikte een bewoonster zich. Toevallig passeerde net een verpleegkundige. Zij heeft die vrouw gered, ik had dat niet gekund.’

‘Ik heb het er vier jaar lang ieder weekend en elke vakantie uitgehouden. Het draaide er eigenlijk enorm slecht, maar bewoners waren blij wanneer ze me zagen. Dan krijg je het gevoel dat je toch een steentje kunt bijdragen. Ook omdat je weet dat zonder studenten de bewoners gewoon geen eten krijgen. Studenten houden er de boel gewoon recht. Dat zou toch niet mogen?’

‘Net daarom is er ook de druk om iedere keer te komen werken wanneer dat gevraagd wordt. In die vier jaar ben ik drie keer ziek geweest, telkens heb ik dat zo snel mogelijk gemeld. Maar op een dag moest ik bij de directeur komen. Ze rekenden op mij wanneer ik ingepland was, zei hij. Ik moest de volgende keer maar zorgen dat ik dan toch maar kwam werken.’

Zelfs tijdens blok en examens

Drie op de tien jobstudenten merken ook dat het een negatieve invloed heeft op hun studie. Ongeveer een even groot deel studenten werkt zelfs tijdens de blok- of examenperiode. Bijna de helft van de jobstudenten heeft een baas die hen probeert te overtuigen om tijdens de les toch te komen werken. Een tekort aan personeel zou daar in veel gevallen schuld aan hebben.

Van een andere orde is dat door het studentencontract jongeren rechten en premies als vakantiegeld, de werk- of jobbonus mislopen. Evenmin hebben ze recht op een minimumloon of tellen de gewerkte periodes mee voor de opbouw van sociale rechten voor een uitkeringen bij bijvoorbeeld ziekte of op langere termijn hun pensioen.

'Berekeningen laten zien dat ze tijdens een volledig studietraject zo tot twee loopbaanjaren mislopen in de opbouw van sociale rechten.’

Vrijs: ‘Toen jobstudenten vroeger hooguit enkele weken in de zomer werkten, was dat effect eigenlijk verwaarloosbaar. Maar tegenwoordig draaien studenten mee als vaste medewerkers, dikwijls met stijgende verantwoordelijkheden. Berekeningen laten zien dat ze tijdens een volledig studietraject zo tot twee loopbaanjaren mislopen in de opbouw van sociale rechten.’

Het ACV ziet nog een bijkomend voordeel om jongeren onder een werknemerscontact te laten werken. Van Europa zullen we de komende zeven jaar namelijk tot 27 miljard euro moeten besparen. ‘Schattingen tonen dat wanneer werkstudenten met volwaardige arbeidscontracten werken dat niet alleen voor henzelf voordeliger is, maar ook een deel van het gat in de begroting oplost. In dat scenario zouden er jaarlijks 357 miljoen euro bijkomende RSZ-inkomsten zijn.
Voor een periode van zeven jaar is er zo al 2,5 miljard euro van de nodige 27 miljard gevonden.’

Thor* (19): ‘Ik moet regelmatig vaste mensen vertellen wat zij moeten doen’

‘Van de kassa tot het magazijn of de rekken vullen, mijn werk in de lokale supermarkt is eigenlijk heel gelijkaardig aan dat van de vaste collega’s. Al op je tweede of derde werkdag draai je gewoon mee als de anderen.’

‘Ondertussen werk ik er twee jaar, waardoor ik meer ervaring heb dan vaste medewerkers die later gestart zijn. Daarom moet ik ook regelmatig vaste mensen vertellen wat zij moeten doen. Zeker in de zuivelafdeling, waar ik het meest ervaring heb van iedereen. Er is nog wel een afdelingschef, maar die werkt maar één shift per dag, of heeft soms verlof.’

‘Er is een groot verloop in het personeel. Sommige mensen onderschatten het werk, anderen krijgen soms gewoon geen verlenging van hun tijdelijk contract. Terwijl ze naar mijn inschatting toch goed werk deden. Zeker als er een week later twee nieuwe jobstudenten staan om het werk over te nemen, wringt dat.’

‘Tegen mij gaan de vaste collega’s daar niet over klagen of boos over zijn, maar ik merk soms wel dat studenten een bedreiging zijn. Wij zijn flexibel, want ik kies af en toe om een dag te verdienen boven studeren. Als ik mag kiezen zou ik wel overwegen om met een normaal contract te werken. Je hebt dan alle voordelen die bij een normaal loon horen.’

Tips voor ouders

Opgelet, met studentenwerk kun je plots voor een verrassing staan. Bijvoorbeeld net ziek tijdens je maand vakantiewerk in de zomer? Dan heb je ook geen recht op een compensatie of uitkering. Maar ook voor ouders duiken er soms onverwachte problemen op. Heb je bijvoorbeeld een alimentatieregeling, dan speelt dat samen met de inkomsten uit het studentenwerk mee in de berekening om te bepalen of je kind nog ten laste is op de belastingbrief. Zelfs studenten die netjes onder de limiet van 600 uren arbeid blijven, kunnen plots toch te veel verdienen volgens de fiscus om ten laste te zijn.

Voor meer info over studentenwerk kun je terecht op de website van Jong ACV. Je kunt er een gratis infosessie (webinar) over studentenwerk bekijken. Of Jong-ACV contacteren met je vragen.

* Emma en Thor zijn schuilnamen. Hun echte namen zijn bekend bij de redactie.

 

 
Visie Nieuwsbrief inschrijven

Blijf op de hoogte via onze nieuwsbrief!

Aanbevolen

 

ACV West-Vlaanderen krijgt gelijk in zaak tegen RVA

Eind april gaf de arbeidsrechtbank Marijke Deschutter uit Harelbeke gelijk in een zaak tegen de Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening (RVA). ‘In 2018...
 West-Vlaanderen  15 juli 2024

Hoeveel anciënniteit kan ik meenemen als ik van werk...

In heel wat sectoren en bedrijven bestaan er afspraken rond bepaalde voordelen die gekoppeld zijn aan je anciënniteit, denk maar aan extra...
   10 juli 2024

Sluiting dreigt voor Audi Vorst

Bij Audi in Vorst verdwijnen dit jaar mogelijk nog 1.500 banen. De volledige sluiting van de fabriek dreigt. ‘Maar alternatieven moeten mogelijk...
   10 juli 2024

Chinese auto’s pak duurder in aanloop naar handelsoorlog?

Wie een elektrische wagen uit China op het oog heeft, betaalt vanaf vandaag mogelijk tot ruim een derde meer. Daarmee wil Europa de eigen...
   04 juli 2024