Vakbondsleider Mick Lynch
© Belga
 

Het brandt in het Verenigd Koninkrijk. Tegen de achtergrond van een ongeziene koopkrachtcrisis, willen Britse werknemers met stakingsacties in talloze sectoren voor eens en altijd komaf maken met stagnerende lonen en kille besparingen. Vakbondsleider Mick Lynch: ‘De regering geloofde dat er geen solidariteit tussen werknemers bestaat. Ze heeft zich vergist.’

Simon Bellens
 25 oktober 2022

Toen de Britse nationale spoorweg-, maritieme en transportvakbond (RMT) aan het begin van de zomer aankondigde dat er na vastgelopen loononderhandelingen niets anders opzat dan tot staking over te gaan, dacht de conservatieve regering dat de onrust van korte duur zou zijn. ‘Ze dachten onze actie snel te kunnen breken’, vertelt secretaris-generaal van de RMT Mick Lynch. ‘Maar dat misprijzen is in het gezicht van de regering ontploft. Wanneer de Britten onze frustraties zagen, herkenden ze zich daarin. Ruim 70 procent van de bevolking steunt ons volgens een peiling.’

Op 21 juni legden 40 000 spoorwegmedewerkers van de RMT een eerste keer het werk neer. De hele zomer lang volgden nog meer stakingsdagen, alleen het overlijden van de Queen maakte dat een geplande staking in september werd afgeblazen. Het werd de grootste stakingsactie in het Verenigd Koninkrijk sinds 1989, maar van beterschap is nog geen sprake. Zopas kondigde Lynch nieuwe acties in november aan.

De strijdbaarheid van het spoorpersoneel stak ook andere sectoren aan. Havenarbeiders, postbodes, luchthavenpersoneel … allemaal staakten ze in de afgelopen maanden. Zelfs leerkrachten en zorgverleners plannen stakingen in het najaar. Nochtans maakt de Britse wetgeving het aartsmoeilijk om te staken: vakbonden zijn verplicht om hun leden eerst per post te laten stemmen, en minstens de helft van de stemgerechtigde leden moet een rechtsgeldige stem uitbrengen.

‘Het is een bewust beleid van de regering om de superrijken nog rijker te maken.’

Mick Lynch

 

Door die wijdverspreide onrust spreekt de Britse pers, met een verwijzing naar de woelige jaren zeventig, over een summer of discontent, een zomer van ongenoegen die nog lang niet is afgekoeld. De onvrede wordt immers breed gedeeld: de huidige koopkrachtcrisis drijft werknemers zonder een echte loonsverhoging regelrecht in de armoede, en na twaalf jaar van bezuinigingen in publieke diensten zijn de Britten dat besparingsbeleid kotsbeu. Ondertussen wil de Britse regering het stakingsrecht verder beperken, maar krijgt het de geest van het protest niet opnieuw in fles. Meer nog, de conservatieve regeringspartij verzandt in intern gekrakeel en premier Liz Truss moest na aanhoudende druk alweer aftreden na een regeerperiode van slechts 44 dagen.

Van dat protest van de werkende klasse is Mick Lynch het gezicht geworden. ‘Alle vakbonden, of ze nu radicaal of gematigd zijn, moeten zich verenigen om de werknemers een vuist te laten maken’, pleit hij voor gezamenlijke acties. Als medeoprichter van Enough is Enough, een lossere samenwerking tussen verschillende vakbonden en sociale bewegingen, wil hij de brede bevolking een uitlaatklep geven om haar woede te uiten. ‘Heel wat mensen, zeker de jongere generaties, willen echte verandering. Ze willen politici die iets geven om het milieu en omkijken naar minderheidsgroepen. Ze hebben genoeg van de ongelijkheid en willen weer kunnen rekenen op een welvaartsstaat en een goede gezondheidszorg. Onze boodschap is dat al die campagnes samen moeten komen in een progressieve beweging.’

Heeft de conservatieve regering de solidariteit binnen de werkende klasse onderschat?

LYNCH ¬ ‘Dat denk ik wel. De regering was gaan geloven in haar eigen riedeltje, dat het land vol zit met mensen die niet in solidariteit geloven. Dat er niets zoals als een gemeenschap bestaat, zoals Margaret Thatcher (premier van 1979 tot 1990, red.) beweerde. Dat het ieder voor zich is. Maar solidariteit leeft wel nog. Mensen accepteren het niet langer dat ze tegen elkaar worden opgezet. In veel gemeenschappen weten mensen dat ze zelf niet beter af zijn als de rest erop achteruitgaat.’

Waarom is dit het moment om ‘genoeg is genoeg’ te zeggen?

LYNCH ¬ ‘In het Verenigd Koninkrijk woedt de koopkrachtcrisis volgens mij nog erger dan in België. We zien mensen met voltijdse banen die naar voedselbanken moeten gaan, een fenomeen dat zich pas de afgelopen tien jaar echt heeft ontwikkeld. Bovendien draaien die voedselbanken op donaties, vaak van working class-mensen, en sommige voedselbanken hebben nu een voedseltekort omdat mensen het zich niet meer kunnen veroorloven om voedsel weg te geven.’

‘Werkgevers beweren vaak dat stijgende lonen de inflatie aanjagen, maar zeker in Groot-Brittannië kan dat niet waar zijn. We hebben jaren van besparingen in de publieke diensten gekend en de lonen hebben geen gelijke tred gehouden met de inflatie. Ondanks enorme winsten van grote bedrijven zoals Shell of British Petroleum, en de hoge dividenden die ze uitbetalen aan aandeelhouders.’ 

‘De prijsstijgingen en hoge energiefactuur komen deels door de oorlog in Oekraïne, maar ze zijn ook te wijten aan de incompetentie van de regering. Liz Truss’ voorgestelde belastingverlaging voor de allerrijksten is inmiddels afgevoerd, maar het heeft wel de rente en de inflatie de hoogte ingejaagd. Zelfs mensen met goede lonen krijgen het zo moeilijk om leningen of huur te betalen. Het is een bewust beleid van de regering om de superrijken nog rijker te maken. Ze denkt daarmee weg te komen, maar er is iets aan het veranderen. Ik weet niet of dit een revolutie is, maar het kan de weg plaveien naar een rechtvaardigere samenleving. Het land smacht naar een nieuwe regering.’

Het valt op dat net de beroepen die tijdens de coronapandemie ‘onmisbaar’ waren nu als eerste tot actie overgaan.

LYNCH ¬ ‘Mensen voelen zich afgezet. Ze bleven werken tijdens de pandemie en hielden vol, zogezegd in het belang van het land, maar na het applaus kregen ze geen betere lonen of arbeidsvoorwaarden. Onze regering lijkt alles te willen overlaten aan de vrije markt, ongeacht wat daarvan het resultaat is. Zorgverleners, transportwerkers, schoonmakers … Ze hebben allemaal banen zonder eerlijke verloning, en zonder invloed op de markten.’ 

‘Er is veel woede over de rechten die werknemers worden ontnomen. In het Verenigd Koninkrijk werken veel mensen met nulurencontracten, waardoor je geen vaste uren hebt, maar afhangt van de uren die je werkgever je flexibel toebedeelt. Of denk aan rederij P&O Ferries die eerder dit jaar 800 bemanningsleden ontsloeg om hen te vervangen door goedkopere werknemers van buiten de Europese Unie.’

In 2016 waren de RMT en jij voorstanders van de Brexit, maar het vergaat de Britten sindsdien niet erg goed. Hoeveel van de huidige crisis is aan die Brexit te wijten?

LYNCH ¬ ‘Het speelt zeker een rol in de prijsstijgingen, maar is niet de enige factor. Wij waren voor de Brexit omdat we principieel tegen de liberaliseringen van de Europese Unie zijn. Het Verdrag van Maastricht uit 1992, dat de basisprincipes voor de Europese Unie uiteenzette, bepaalde al dat landen hun spoorwegen moesten liberaliseren en opstellen voor concurrentie. Binnenkort zal dat ook in België zo zijn. Die privatisering van sleutelindustrieën is een zaak van de grondwet in Europa, terwijl dat in het Verenigd Koninkrijk een kwestie van beleid is. Een andere regering kan het beleid omgooien.’

‘Toch denk ik dat werknemers in Europa ook op een andere manier solidair kunnen zijn met elkaar. Wij zijn helemaal tegen een nationalisme dat zich tegen buitenlanders en andere landen keert. Toen werknemers in Griekenland of Italië na de financiële crisis worstelden met het Europese besparingsbeleid, deden wij in West-Europa niet veel om hen te helpen. We stonden erbij en keken ernaar. We hebben een grote vakbondsbeweging nodig die werknemers over heel Europa kan mobiliseren en alle regeringen onder druk kan zetten.’

‘Ik weet dat België verschillende vakbondstradities heeft, maar vandaag is het belangrijkste om allemaal aan hetzelfde zeel te trekken. De problemen van werknemers zijn overal dezelfde: we krijgen geen goede deal van onze bedrijven en regeringen.’  

Visie Nieuwsbrief inschrijven

Blijf op de hoogte via onze nieuwsbrief!

Aanbevolen

Dit was 2022: Visie's jaaroverzicht

2022 was een wisselvallig nieuwsjaar. Corona raakte na twee jaar eindelijk op de achtergrond, maar tegelijk kregen we af te rekenen met een ongezien...
   01 januari 2023

Britse vakbonden en de strijd tegen het spook van Thatcher

Het Verenigd Koninkrijk is al maanden in de ban van alsmaar hevigere vakbondsprotesten en stakingen. Treinbegeleiders, postbodes, leerkrachten,...
   24 december 2022

Minimumwinstbelasting voor multinationals

Er komt een minimumwinstbelasting voor multinationals in de Europese Unie. Ondernemingen die minimaal 750 miljoen winst maken, en die in meerdere...
   16 december 2022

Qatar: voetbal boven mensenlevens

In deze videoreeks schijnen wij ons licht op Qatar. Het land organiseert het WK voetbel 2022 maar heeft een slechte reputatie inzake mensen- en...
   25 november 2022